Domestic Water Supply System: Introduction

• ဖြံၿဖိဳးတိုးတက္ ေနတဲ့ ႏိုင္ငံ ေတြမွာ "ေရဆိုတာ Tap ေလး ကို လက္ေလးနဲ႔ အသာဖြင့္လိုက္ ရင္ ရတာေပါ႔။" လို႔ ခပ္လြယ္လြယ္ ေျပာႏိုင္ေအာင္ ေရသန္႔ျဖန္႔ေဝ တဲ့ စနစ္ ေတြ က လုပ္ေဆာင္ေပး ေနပါတယ္။

• ဒီစနစ္ ကို တင္ျပေပးမဲ့ အစီအစဥ္ ကေတာ့
  1. Introduction
  2. Domestic Plumbing Fixtures
  3. Domestic Cold & Hot Water Supply Systems
  4. Demand Calculations
  5. System Sizing (Pipe Sizing / Pump Sizing)
  6. System Equipments / Components
  7. References

1. Introduction
   
   • Infrastructure ေကာင္းေကာင္း႐ွိၿပီးသား ေနရာေတြမွာ ေတာ့ ေရေပးေဝ ခြင့္႐ွိ တဲ့ Utility Company ရဲ့ Sourceကေန သြယ္ယူရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနရာေဒသ ကို လိုက္ၿပီး မိုးေရ၊ ေရတြင္း အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ကန္၊ ျမစ္၊ ေခ်ာင္း ေတြ ကေန လည္း ရ႐ွိႏိုင္ပါတယ္။
   • ဒီေရေတြ ကို ေသာက္ေရအဆင့္ Potable Water Quality ရေအာင္၊ ပိုးမႊားကင္းေအာင္၊ သင့္ေတာ္တဲ့ Treatment Process ေတြနဲ႔ သန္႔စင္ေပးရပါတယ္။ Utility Company ေတြ က ေန ေရျဖန္႔ေပးရင္ေတာ့ ဒီတာဝန္ ကို ပါ ယူေလ့ရွိၿပီး ေသာက္ေရအဆင့္ ဘယ္ေလာက္ ရေအာင္ ထိန္းေပး ထားႏိုင္တယ္ ဆိုတဲ့ အခ်က္အလက္ ေတြ Water Quality: Characteristics ကိုေပးတတ္ပါတယ္။ (ဒါနဲ႔ ဆက္စပ္ၿပီး ပိုက္ထဲကေရေတြ မညစ္္ညမ္း ရေလ ေအာင္ ခြင့္ျပဳထားတဲ့ တပ္ဆင္ခြင့္ ရွိတဲ့သူ (License Plumbers, etc.) ေတြ၊ သံုးႏိုင္တဲ့ Pipe & material အမ်ိဳးအစား ေတြ နဲ႔ Installation practices ေတြ စသည္ျဖင့္ ကန္႔သတ္ထားေလ့ ရွိပါတယ္။)
   • အေဆာက္အအံု အတြင္း မွာ သံုးတာ က Domestic Cold and Hot Water System လို႔ေခၚတဲ့ လူေတြ သံုးတဲ့Sanitary Fixtures ေတြကုိ ေရသြယ္ေပးတဲ့ စနစ္ နဲ႔၊ Process Water လို႔ေခၚတဲ့ စက္ပစၥည္း ေတြ အတြက္ သံုးဘို႔ ေရသြယ္ေပးရတဲ့ စနစ္ေတြ ပါဝင္ပါတယ္။
   • ေရ ကို ေသာက္လို႔ရတဲ့ Potable Water နဲ႔ အစားအေသာက္ အတြက္ သံုးလို႔ မရတဲ့ Non-Potable Water ဆိုၿပီး အဓိက ႏွစ္မ်ိဳးခြဲျခား ႏိုင္ပါတယ္။ လူေတြ ေသာက္ဘို႔၊ ေရခ်ိဳးဘို႔၊ ခ်က္ျပဳတ္ဘို႔၊ အစားအေသာက္ ျပင္ဆင္ဘို႔၊ ေဆးဝါး ထုတ္လုပ္ဘို႔ အတြက္ Potable water (ေသာက္ေရ) ကိုပဲ သံုးစြဲရပါမယ္။ Plumbing Fixtures အားလံုးကို Potable Water ပဲ ေပးရပါမယ္။
   • Utility Supply Company အေနနဲ႔ ပိုက္သြယ္ထားတဲ့ တစ္ေလွ်ာက္မွာ ေရေတြ Contaminate မျဖစ္ေစဘို႔ အတြက္ စီမံထားၿပီး အဘက္ဘက္ က ထိန္းသိမ္း ၾကပါတယ္။ Sewer/ Non-potable water ပိုက္ေအာက္ေရာက္ မေနေအာင္၊Sewer Pipe နဲ႔ သိပ္မနီးေအာင္၊ အျပင္က Contaminants ေတြ စိမ့္မဝင္ လာေအာင္၊ အစ႐ွိသျဖင့္ေပါ့။ ေျမေအာက္မွာ ျမႈပ္ထားရတာ မို႔ Contamination Source ေတြကို မျဖစ္မိေအာင္ လည္း ဂ႐ုစိုက္ ရပါတယ္။
   • အေဆာက္အအံု ထဲ မွာ လည္း Contamination Prevention ကိုေသခ်ာ ဂ႐ုစိုက္၊ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ကို တိတိက်က် လိုက္နာ ရပါတယ္။ Disinfection of System (Sterilization) ဆိုတာကေတာ့ ပိုက္ကို ပိုးသတ္တာပါ။ ေရပိုက္ေတြ ကို အသစ္ဆင္ တာပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ အစုလိုက္ လဲတာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ လုပ္ၿပီး မသံုးခင္ ပိုးသတ္ရပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ေတာ့ ကလိုရင္း ျပင္းျပင္း ခတ္ထားတဲ့ ေရျဖည့္ ၿပီး ပိုးသတ္တာ ပါ။ ၿပီးရင္ ပိုက္ထဲ ကို ေသာက္ေရျဖည့္ လိုက္ေဆးလိုက္ နဲ႔ ကလိုရင္း (သို႔) ပိုးသတ္ Chemical ေသာက္ေရ ထဲမွာလက္ခံ ႏိုင္ေလာက္တဲ့ အတိုင္းအတာ ပဲ က်န္ေတာ့တဲ့ အထိ လုပ္ရပါတယ္။
   • ဒါ့အျပင္ Appliances ေတြ က တစ္ဆင့္ အညစ္အေၾကးေတြ ဝင္မလာႏိုင္ေအာင္ ကာကြယ္ဘို႔ အတြက္ Back Flow Prevention နည္းစနစ္ေတြ ကို လည္း ထည့္သြင္းေပးရပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ Back-Flow Prevention Devices ေတြ နဲ႔Air Gap ေတြ ကို အဓိက အသံုးျပဳ ေလ့ရွိပါတယ္။
   
   - Back to Top -
   
   
2. Domestic Plumbing Fixtures
   
   1. Water Closet (WC), Urinal Flushing Devices
   2. Wash Basin (Lavatory) Taps
   3. Bath Tap
   4. Showers
   5. Sinks
   လူေနအိမ္ master bath ေရခ်ိဳးခန္း တစ္ခုရဲ့ domestic water supply schematic ကိုေအာက္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒီပံုမွာPipe size ေတြကို mm နဲ႔ျပထားပါတယ္။
   
   
   
   1. Water Closet (WC), Urinal Flushing Devices Flushing Devices (ေရေလာင္းတဲ႔ ကိရိယာေတြ)
      • WC (or) Urinal ေတြကို flush လုပ္ဘို႔ အတြက္ သံုးေလ့႐ွိတဲ့ Flushing Devices ေတြကေတာ့
        1. Flushing Cistern (ေရကန္ အေသး၊ တစ္ႀကိမ္ေလာင္းၿပီး ျပန္ျဖည့္ရန္ အခ်ိန္အနည္းငယ္ လိုသည္။)
        2. Flush Valve (ေရေပးေဝေသာ ပိုက္မွ တိုက္႐ိုက္ဆက္ထားေသာ Flush Valve)
        3. Automatic Flushing Devices (လူ အသံုးကို အာ႐ံုခံ ၿပီး အလိုအေလ်ာက္ Flush လုပ္ေပးႏိုင္ေသာ ကိရိယာမ်ား။)
        ေတြ ျဖစ္ၾကပါတယ္။
      • Flushometer Valves လို႔လည္း ေခၚေလ့ ရွိတဲ့ Flush Valves ေတြကို Public Use (Offices, Public Toilets, etc.) ေတြမွာ သံုးရပါတယ္။ ေရကို Distribution Pipes ကေန တိုက္႐ိုက္ အလံုးအရင္း နဲ႔ ဆြဲ သံုးမွာ မို႔ Flush Valve ေတြကို ေပးတဲ့ ပိုက္ (Distribution Pipes) ေတြ က Flushing Cistern ေတြ ကို ေပးတဲ့ ပိုက္ေတြ ထက္ အရြယ္အစား ႀကီးေလ့ ရွိပါတယ္။
      • ဒီ Fixtures ေတြ က သန္႔ရွင္းေရး နဲ႔ လူေတြရဲ့ က်န္းမာေရး အတြက္ အထူး ဂရုစိုက္ ရတဲ့ Fixtures ေတြပါ။ အညစ္အေၾကး ေတြ ေရပိုက္ ထဲ လံုးဝ ဝင္ေရာက္ မလာႏိုင္ဘို႔ Backflow prevention အတြက္ Air Gap (or) Vacuum Breaker ပါရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Flush လုပ္ဘို႔ သာမန္ Valves ေတြနဲ႔ ပိုက္နဲ႔ တိုက္ရိုက္ ဆက္ခြင့္ မရွိပဲ စိတ္ခ်ရတဲ့ Air Gap (or) Vacuum Breaker ေတြပါဝင္ တဲ့ Cistern (or) Flushometer Valves ေတြနဲ႔ပဲ ဆက္ေပးရပါတယ္။
        

        Pedestal Water Closet Pan with Cistern	Pedestal Water Closet Pan with Flush Valve	Wall-Hung Water Closet Pan with Flush Valve

        
        

        Flush Valve
        WC Auto-FlushValve
        Urinal Auto-Flush Valve

      
      
   2. Wash Basin (Lavatory) Taps
      
      • မ်က္ႏွာသစ္ ဘို႔၊ ဒါမွမဟုတ္ လက္ေဆးဘို႔ သံုးရတဲ့ ေၾကြခြက္ ပါ။
        

        Wash Basin Lavatory	Wash Basin with Pedestal

        
        
      • သူ႔အတြက္ သံုးမဲ့ faucet (tap) ေတြအတြက္ ေရပူ၊ ေရေအး ေရာေပးတဲ့ Mixer Type (or) ေရေအးတစ္မ်ိဳးထဲ ပဲ ေပးတဲ့ Tap လည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
      • Mixer Type မွာမွ Lever တစ္ခုထဲ နဲ႔ Flowrate ေရာ ေရပူ၊ ေရေအး စပ္တာ ကို ပါ သံုးႏိုင္တဲ့ Single-Lever Type ရွိႏိုင္သလို တစ္ခုစီ ထိန္းဖြင့္ရတဲ့ အမ်ိဳးအစား လည္း ရွိပါတယ္။
      • စကာၤပူ၊ မေလးရွား လို Tropical Countries ေတြ မွာေတာ့ သာမန္ အမ်ားသံုး Public အိမ္သာ ေတြမွာ ေရေအး ကိုေပးရင္ လံုေလာက္ပါတယ္။ အိမ္ေတြ မွာ ကေတာ့ သံုးစြဲသူ အိမ္ရွင္ အႀကိဳက္ Mixer ျဖစ္ျဖစ္၊ Tap ျဖစ္ျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ႏိုင္ပါတယ္။
      • စကာၤပူ ႏိုင္ငံ မွာ ေရကို ေခြ်တာ ဘို႔ အတြက္ လူေနအိမ္ မဟုတ္တဲ့ Non-domestic Premises ေနရာေတြ ကToilet/ Washroom ေတြ အားလံုး က Wash Basins (Lavatory)ေတြမွာ သူ႔အလိုလို ပိတ္သြားမဲ့ self-closing delayed-action taps ေတြ နဲ႔ ေရထြက္အား ကို ထိန္းခ်ဳပ္ဘို႔ Constant flow regulator ေတြ ကိုထည့္ေပးရပါတယ္။
      
      
   3. Bath Tap
      
      • အခ်ိဳ႕ Mixer ေတြက Individual Valve control နဲ႔ ေရပူေရေအး ညွိထုတ္ ယူ ႏိုင္သလို Single Lever Mixerလို႔ေခၚတဲ့ Lever တစ္ခုထဲ နဲ႔ ေရအနည္းအမ်ား ေရာ အပူအေအး ပါထိန္း ႏိုင္ တဲ့ mixer ေတြလည္း ရွိပါတယ္။
        
        
        
        
      • Showers
        
        • Shower ဆိုတာကေတာ့ ေရခ်ိဳးစရာ ေရပန္းကို ေခၚတာပါ။ တစ္ခါတစ္ရံ အထက္မွာ ေဖာ္ျပခဲ့ သလိုBath Mixer နဲ႔ တြဲထား တတ္ပါတယ္။
        • Shower control valve အေနနဲ႔ သာမန္ Hot water သံုးတဲ့ Mixer Type, Instant Heater Type နဲ႔Cold water ရိုးရိုးပဲ သံုးတဲ့ shower control valve ေတြ ရွိသလို Control ေတြ ရႈတ္ေထြးေနေအာင္ ပါဝင္တဲ့ Shower ေတြလည္း ရွိပါတယ္။
        • Shower Head အေနနဲ႔ လည္း ရိုးရိုး၊ Multi-Pattern ( Shower Head ကို လွည့္လ်င္ Spray Patternဥပမာ၊ ၊ Rain, Massage, Mist စသည္ျဖင့္ ေျပာင္းသည္။ )၊ Rain Dance စသည္ျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
        • Shower Head (ေရပန္းေခါင္း) ရဲ့ အရြယ္အစား က လည္း ဒီဇိုင္းေပၚ လိုက္ၿပီး အမ်ိဳးမ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္သလို လိုအပ္မဲ့ Water Pressure (ေရဖိအား) နဲ႔ Flowrate (ေရထြက္အား) ေတြ က လည္း အမ်ိဳးမ်ိဳး ျဖစ္ ႏိုင္ပါတယ္။
        • ႏိုင္ငံ ေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ား မွာ Shower နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး Water conservation (ေရေခြ်တာေရး) သတ္မွတ္ခ်က္ ေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။ (ဥပမာ။ ။ စကာၤပူ ႏိုင္ငံ မွာ ေရကို ေခြ်တာ ဘို႔ အတြက္ လူေနအိမ္ မဟုတ္တဲ့ Non-domestic Premises ေနရာေတြ က Toilet/ Washroom ေတြ အားလံုး က Showers ေတြမွာ သူ႔အလိုလို ပိတ္သြားမဲ့ self-closing delayed-action taps ေတြ နဲ႔ ေရထြက္အား ကို ထိန္းခ်ဳပ္ဘို႔ Constant flow regulator ေတြ ကိုထည့္ေပးရပါတယ္။)
      • Sinks
        
        • Sink ဆိုတာ ကေတာ့ အသီးအရြက္၊ သားငါး၊ အိုးခြက္ပန္းကန္ ေဆးေၾကာဘို႔၊ စက္ရံုေတြ မွာ ဆိုရင္လည္း ကုန္ပစၥည္း ေဆးေၾကာဘို႔ သံုးတဲ့ ဇလားပါ။
        • အမိႈက္သိမ္း တဲ့ သူေတြ တံမ်က္စီး၊ အဝတ္ စတာေတြ ေဆးေၾကာဘို႔ သံုးတဲ့ Sink ကိုေတာ့ Mop-Sink, Janitor Sink, Maid Sink စသည္ျဖင့္ ေခၚေဝၚ တတ္ၾကပါတယ္။
        • အသံုးမ်ားတဲ့ faucet ကေတာ့ လည္တံရွည္ လွည့္လို႔ရတဲ့ goose neck ပံုစံပါ။
          
          
      
      
   - Back to Top -
   
3. Domestic Cold Water Supply System
   
   • သာမန္ အပူခ်ိန္ မွာ႐ွိေနတဲ့ ေရကို ပဲ Cold water လို႔ေခၚပါတယ္။ ေရခဲေရ မဟုတ္ပါဘူး။Drinking (ေသာက္ဘို႔၊), cooking(ခ်က္ျပဳတ္ဘို႔၊), bathing (ခ်ိဳးဘို႔၊), washing (ေဆးေၾကာဘို႔၊ ေလွ်ာ္ဖြတ္ဘို႔၊), flushing(အိမ္သာေရေလာင္းဘို႔၊), recreation (အပန္းေျဖဘို႔ ဥပမာ၊ ေရကူးကန္၊), irrigation (အပင္ေတြ ေရေလာင္းဘို႔။), အစ႐ွိသျဖင့္ အသံုး ျပဳၾကပါတယ္။
   • Water Distribution System ကို ဒီဇိုင္း လုပ္တဲ့ အခါ ႏိုင္ငံအလိုက္ ခြင့္ျပဳထားတဲ့ Engineering Practices ေတြ နဲ႔ ကိုက္ညီေအာင္ လိုက္နာ ရပါတယ္။ Pipe Sizes ေရြးတဲ့ Methods ေတြက လည္း approved ျဖစ္ေနဘို႔ လုိအပ္ပါတယ္။
   • Hot Water ေရာ Cold Water ပါ လိုအပ္တဲ့ Fixture တစ္ခုမွာ ပိုက္ႏွစ္ခု က Interconnected ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒီပိုက္ တစ္ခုကေန အျခားတစ္ခု ထဲ ေရစီးမသြားႏိုင္ေအာင္ Fixture မွာဒီဇိုင္း လုပ္ထားရပါတယ္။
   • ဒီ Water Supply System ေတြ ကို မေလ့လာခင္ အရင္ ေရးထားဘူးတဲ့ Sanitary Plumbing: Introduction ကို ဖတ္ၾကည့္ဘို႔ တိုက္တြန္းလိုပါတယ္။ ေရေပးရတဲ့ Plumbing Fixture တိုင္းမွာ ေရစြန္႔ထုတ္ ဘို႔ လိုအပ္တာ မို႔ပါ။ အဝင္႐ွိရင္ အထြက္ ႐ွိရမယ္ မဟုတ္လား။
   • Water Distribution System Design Criteria ေတြကေတာ့
     • Backup Storage to prevent Interruption
   • Assessment of Demand Calculations
   • Distribution: Mode of Supply
   • Equipment and Pipe Sizing နဲ႔
   • Water Quality: Hygienic, Clean, prevention of contamination
   • Corrosion Preventionေတြ ျဖစ္ၾကပါတယ္။
   • Engineer/Designer ေတြ တြက္ခ်က္ ခန္႔မွန္း ရမဲ့ အခ်က္ေတြ အတြက္ ေမးခြန္းေတြ ကေတာ့
     1. တစ္ေန႔ ကို ေရဘယ္ေလာက္ သံုးမွာလဲ၊ cubit meters ဘယ္ေလာက္၊ ဂါလံဘယ္ေလာက္ ကုန္မွာလဲ။
     2. Storage Tank ထဲမွာ ေရဘယ္ေလာက္ ေလွာင္ထားဘို႔ လိုအပ္သလဲ။
     3. အသံုးအမ်ားဆံုး အခ်ိန္တစ္ခု မွာ တစ္မိနစ္ ကို ဘယ္ႏွဂါလံ၊ ဘယ္ႏွ လီတာ ေလာက္ သံုးအား ရွိသလဲ။
     4. ေရဖိအား ဘယ္ေလာက္ လိုမွာလဲ။
     5. ပိုက္အ႐ြယ္ ဘယ္လို ေရြးခ်ယ္မလဲ၊
     အစ႐ွိတဲ့ ေမးခြန္းေတြပါ။
     
     အၾကမ္းေရးလက္စ.. 
   • What are the major components in the water supply system?
     • Storage Cisterns (Tanks) and Accessories
     • Pumps and Accessories
     • Piping and Accessories
     • Valves (Control valves, check valves, etc.)
     • Water Treatment System
     • Hot water supply system
   
   - Back to Top -
   
4. Demand Calculations
   
   1. Assessment of Daily Demand
      • ဇိမ္ခံသံုး မဟုတ္တဲ့ ပံုမွန္ လူတစ္ဦး အတြက္ တစ္ေန႔တာ ပ်မ္းမွ် လိုအပ္ခ်က္ခန္႔မွန္း ႏိုင္ဘို႔ မွီျငမ္းစရာ ဇယားကို ေအာက္မွာ ေဖၚျပထားပါတယ္။
        

        အေဆာက္အအံု အမ်ိဳးအစား	လူတစ္ဦး တစ္ေန႔စာ Litres (USgal)
        လူေနအိမ္မ်ား	150 (40)
        အေဆာင္	90 (25)
        ဟိုတယ္	135 (36)
        ကန္တင္း မပါေသာ ရံုးခန္း	35 (10)
        ကန္တင္း ပါေသာ ရံုးခန္း	45 (12)
        ေက်ာင္းမ်ား	15 (4)

        1 USgal = 3.785 litres
        1 UK gal (Imp Gal) = 4.546 litres
      • ဒီလိုအပ္ခ်က္ေတြ က ေနရာေဒသ ကိုလိုက္ၿပီး လိုအပ္ခ်က္ က ေျပာင္းလဲ ႏိုင္ပါတယ္။ မေလးရွား ႏိုင္ငံ မွာ သံုးေလ့ရွိတဲ့ ဇယား ကို ေတာ့ ေအာက္မွာ ေပးထားပါတယ္။
        

        Sr	Type	Capacity / Unit (liters)
        a.	Low Cost Residential	680
        b.	Medium Cost Residential	1,000
        c.	Terrace House / Condominium	1,500
        d.	Semi-Detach up to 4 rooms (additional rooms shall be 450 l/room)	1,500
        e.	Shop House (single storey)	2,000
        f.	Multi-Storey Shop House	1,500
        g.	Offices – 100 m2	800
        h.	Petrol Kiosk (with washing facility)	50,000
        i.	Petrol Kiosk (without washing facility)	10000
        j.	Hotel (Each Room)	1,500
        k.	Shopping center – 100 m2	1,000
        l.	Light Industry	1,500
        m.	Industrial Area	(As requirement)
        n.	Hospital / bed	1100
        o.	Wet Stall	1,360
        p.	Dry Stall	450

      • ႏိုင္ငံတစ္ကာ မွာ Operate လုပ္ေနတဲ့ ဟုိတယ္ ေတြ မွာ သူတို႔ရဲ့ ကိုယ္ပိုင္ လိုအပ္ခ်က္ ရွိတတ္ ပါတယ္။
      • စက္ရံု အလုပ္ရံု ဆိုရင္ ေတာ့ Owner/Client ဆီကေန အခ်က္အလက္ ေတြ ေတာင္းယူဘို႔ အမ်ားအားျဖင့္ လိုအပ္ေလ့ရွိ ပါတယ္။
      • တိုးတက္တဲ့ ႏိုင္ငံေတြ မွာ အေၾကာင္းတစ္ခုခုေၾကာင့္ Service interruption ျဖစ္ခဲ့ရင္ အမ်ားအားျဖင့္ တစ္ရက္ အတြင္း ျပန္လည္ေကာင္းမြန္ ေအာင္ ျပဳျပင္ ႏိုင္ေလ့ ရွိတာမို႔ Storage Capacity ကလည္း 1 day capacity(တစ္ရက္စာ ပဲျဖစ္ေလ့ ရွိပါတယ္။)
   2. Water Tank Capacity
      
      • Daily Demand ကို ခန္႔မွန္းလို႔ ရၿပီ ဆိုရင္ ေတာ့ Water Tank အရြယ္အစား နဲ႔ ေနရာ ေရြးခ်ယ္ ဘို႔ အဆင့္ကို ေရာက္လာပါၿပီ။
      • Water Tank (ေရကန္) ေတြ ကို အရြယ္အစား မေရြးခ်ယ္ခင္ အသံုးျပဳမဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ ေတြ ကို စဥ္းစားရပါတယ္။ ဒါေတြ ကေတာ့။
        1. Incoming (Acceptance Purpose): ေရေပးတဲ့ ဌာန ကေန တိုက္ရိုက္လက္ခံ ႏိုင္တဲ့ Water Tankပါ။
        2. Storage Purpose: Appliances ေတြ ကို Gravity နည္းနဲ႔ ျဖစ္ျဖစ္၊ Pump နဲ႔ျဖစ္ျဖစ္၊ ျဖန္႔ေဝေပးဘို႔ ေရကို သိုေလွာင္ထားတဲ့ ေရကန္ပါ။
        3. Transfer Purpose: အျမင့္မွာ ရွိတဲ့ Water Tank တစ္ခုခု ဆီိ ကို တစ္ဆင့္ လႊဲေျပာင္း ပို႔လႊတ္ေပးဘို႔ အတြက္ လိုအပ္တဲ့ ပမာဏ။
      • Purpose တစ္ခုပဲ ရွိတဲ့ Water Tank ေတြရွိသလို၊ ႏွစ္ခု နဲ႔ သံုးခုစလံုး အတြက္ သံုးတဲ့ Water Tank ေတြ လည္းရွိပါတယ္။
      • အမ်ားအားျဖင့္ Domestic Water Tanks ေတြ အားလံုးမွာ သိုေလွာင္ထားရမဲ့ Total Storage Capacity က တစ္ရက္စာ ျဖစ္ေလ့ ရွိပါတယ္။ တစ္ခုခ်င္း စီရဲ့ Capacity ကေတာ့ Tank ကေနျဖန္႔ေဝရမဲ့ Demand Capacityနဲ႔ Transfer Pumps ေတြရဲ့ Capacity ေတြေပၚမူတည္ ၿပီး ဆံုးျဖတ္ရပါတယ္။ Utility Company ေတြကလည္းGuidelines ေတြ ေပးထားတတ္ပါတယ္။
      • Guidelines ေတြ မရွိတဲ့ အခါ မွာ ေရြးခ်ယ္ ဘို႔ (Safety Side) ကေတာ့
        1. Transfer Purpose: 1/3 of one day capacity
        2. Storage Purpose: One day capacity
      • စကာၤပူ ႏိုင္ငံ Handbook on Application for Water Supply: 5th Edition: 2009 မွာေပးထားတဲ့Guidelines အရ က ေတာ့
        1. Transfer Purpose (R.L 125m < Break Tank Inlet < R.L 130m ) : 1/5 of one day capacity
           Transfer Purpose (R.L 130m < Tank Inlet < R.L 137m ) : 1/3 of One day capacity
        2. Storage Purpose: Tank Inlet < R.L 125m : Recommended One day capacity (OR Owner Decide Lesser Capacity and Undertake)
           Storage Purpose: Tank Inlet > R.L 125m : One day capacity
      • အခ်ိဳ႕ေဒသ ေတြ မွာ Fire Protection Purpose အတြက္ လိုအပ္တဲ့ ေရကို ပါ Domestic water Tank ထဲမွာ ေပါင္းထည့္တာ ကို လက္ခံတတ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေရကန္ကေန Domestic water ထုတ္သံုးတဲ့ အခါ Fire Fighting အတြက္ လိုအပ္တဲ့ Fire Reserve အၿမဲတမ္း က်န္ေနေအာင္ ဒီဇိုင္း လုပ္ရပါလိမ့္မယ္။ (Domestic Application အတြက္ ေရ ကို Fire Reserve အထက္ က ပဲ ထုတ္ယူ ရပါမယ္။)
      • Water Tank ေတြရဲ့ အေၾကာင္း ကို စာေရးသူ ရဲ့ အျခား Blog Post: Water Tanks ( ေရကန္ မ်ား ) မွာ ဆက္လက္ ေလ့လာ ႏိုင္ပါတယ္။
        
      • တပ္ဆင္ေပးမဲ့ Water Meter Size (ေရမီတာ အရြယ္အစား) ကိုလည္း လစဥ္ေရသံုးစြဲမႈ ကိုလိုက္လို႔ စကာၤပူမွာ ဒီလိုသတ္မွတ္ေပးထားပါတယ္။
        Table: Recommended Size of Meters based on Monthly Consumption

        Size of Meter (mm)	15	25	50	100	150
        Recommended Maximum Consumption (m³/month)	130	700	5,000	20,000	45,000

        
        * ေရမီတာ အရြယ္အစား ကို လိုက္လို႔ ျဖတ္စီးတဲ့ Water Flowrate ေရစီးႏႈန္း နဲ႔ Pressure Loss ပမာဏေတြ ရွိေသးတာမို႔ ေရမီတာ အရြယ္အစား နဲ႔ တိုက္ရိုက္ေပးထားတဲ့ ေရစီးႏႈန္း ကို ႏိႈင္းယွဥ္ၾကည့္တတ္ဘို႔ မေမ့ပါနဲ႔။
      
      
   3. Flow Pressure (ေရဖိအား လိုအပ္ခ်က္။)
      • Domestic Plumbing Fixtures အမ်ားစု က Pressure 8 psi ( 5.6mAq or 0.55 bar) ေလာက္မွာ ေကာင္းေကာင္း အလုပ္လုပ္ ႏိုင္ပါတယ္
      • Flushometer Valve ေတြသံုးတဲ့ Water Closet, Urinal Bowls ေတြဆိုရင္ ေတာ့ အနည္းဆံုး လိုအပ္ခ်က္က15-25 psi ( 10.5-17.6mAq or 1-1.7bar) ေလာက္ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။
      • Rain Shower လို Fixture ေတြဆိုရင္ ေတာ့ 60 psi (4 bar) ေလာက္ေတာင္ လိုေကာင္း လို ႏိုင္ပါတယ္။
      • စာေရးသူ အေန နဲ႔ေတာ့ ထူးျခားတဲ့ Pressure Requirements လိုအပ္ခ်က္ေတြ မပါတဲ့ အေျခအေန မွာPressure at Fixture မွာ 1.5 bar-3.5 bar ( 20 – 50 psi ) ေလာက္ အတြင္း ရေအာင္ ဒီဇိုင္းလုပ္ေလ့ ႐ွိပါတယ္။ 1.5 bar ေအာက္ဆိုရင္ ေတာ့ Booster Pumps နဲ႔ Pressure ကိုျမွင့္ယူၿပီး 3.5bar ထက္ ေက်ာ္ေနရင္ ေတာ့ Pressure Reducing Valve နဲ႔ ထိန္းေပးရပါတယ္။
      • ဒီေနရာ မွာ Elevated Tank ကေန က်လာမဲ့ Gravity Flow အတြက္ ဆိုရင္ တြက္ခ်က္ရမဲ့ Hydrostatic Pressure (Water Head) ကို လည္း သိထား ေစခ်င္ ပါတယ္။ လြယ္လြယ္ကူကူ မွတ္လို႔ရတာ က လိုခ်င္တဲ့ အမွတ္ ကေန ေရမ်က္ႏွာျပင္ အထိ အျမင့္ပါ။ ေရကန္ရဲ့ ေရ Level ရဲ့ေအာက္ ဘယ္ေလာက္ရွိ သလဲ ဆိုတာ ကို15mH2O (15m aq), 15 ft H2O, စသည္ျဖင့္ ေပါ့ေလ။ SI unit မွာေတာ့ 1 bar = 100 kPa = 10.19mခန္႔ရွိတာ မို႔ အၾကမ္းတြက္တဲ့ အခါ 1bar ကို 10m H2O ေလာက္ ယူေလ့ ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ 1.5 bar – 3.5 bar ဆိုရင္ အျမင့္ 15m ကေန 35m အတြင္းလို႔ အၾကမ္းအားျဖင့္ သတ္မွတ္ ႏိုင္ပါတယ္။ ေရကန္ရဲ့ ေရအျမင့္ က Top Level နဲ႔ Low Level အတြင္းမွာ အနိမ့္အျမင့္ ရွိေနႏိုင္တာ ကိုပါ သတိထား ထည့္စဥ္းစားေပးဘို႔ လည္း လိုအပ္ပါတယ္။
      
      
   4. Determining Mode of Supply (ေရျဖန္႔ေဝ နည္းလမ္း ေရြးခ်ယ္ သတ္မွတ္ ျခင္း၊ )
      Water Pressure: ရရွိႏိုင္တဲ့ ေရဖိအား နဲ႔ လိုအပ္တဲ့ ေရဖိအား အေပၚမွာ ခ်င့္ခ်ိန္ၿပီး ဘယ္လိုနည္းနဲ႔ ျဖန္႔ေဝေပးမွာလဲ စဥ္းစားေပးရပါတယ္။ ေပးေလ့ရွိတဲ့ နည္းသံုးမ်ိဳး ကေတာ့။
      
      1. Direct Feed
      2. Gravity Feed
      3. Booster Pumps Feed
      
      
      1. Direct Feed
         
         • Utility Main ကေန ေရကန္တစ္ခုခု ကို မျဖတ္ပဲ တိုက္ရိုက္ သြယ္ယူသံုးစြဲ တာကို ေခၚပါတယ္။
         • လိုအပ္တဲ့ Pressure ကိုရႏိုင္တဲ့ အေျခအေန မွာ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ အခ်က္ႏွစ္ခ်က္ လိုအပ္ပါတယ္။
           1. Utility Company ကေန လိုအပ္တဲ့ Pressure ကိုေပးႏိုင္တဲ့ အျမင့္ အတြင္းမွာရွိရမယ္။
           2. Utility Company က တိုက္ရိုက္သြယ္ယူ ႏိုင္ေၾကာင္း လည္း တရားဝင္ အသိအမွတ္ ျပဳထား ေပးရပါမယ္။
         • စကာၤပူ ႏိုင္ငံ မွာေတာ့ PUB ကိုယ္ပိုင္ Booster Pumping Stations ေတြရွိတာမို႔ ဒီလို တိုက္ရိုက္သြယ္တာ ကို Reference Sea Level + 25m (125 m Reduce Level) အထိ ခြင့္ျပဳထားပါတယ္။ (Ref: Water Supply Handbook (or) CP48: 2005) ဒါေပမဲ့ Flush Valve ေတြကိုေတာ့ CP48 အေဟာင္းမွာ Reference Sea Level + 10m ေအာက္မွာပဲ ရွိမွပဲ တိုက္ရိုက္ ေပးသင့္တယ္ လုိ႔ဆိုပါတယ္။CP48:2005 မွာေတာ့ အၾကမ္းအားျဖင့္ Reference Sea Level + 15m (115m R.L) ေအာက္မွာ ဆိုရင္ တိုက္ရိုက္ ေပးဘို႔ စဥ္းစား ႏိုင္တယ္ လုိ႔ဆိုပါတယ္။ ေရကန္ေတြ ကိုေတာ့ အျမင့္ဆံုး Highest Fittings < 137m Reduced Level ေအာက္ဆို တိုက္ရိုက္ ပို႔လႊတ္ ေပးႏိုင္ပါတယ္။
           
         • မေလးရွားႏိုင္ငံ မွာ ေတာ့ ဒီလို တိုက္ရိုက္ဆက္ခြင့္ ရဘို႔ မလြယ္ပါဘူး။ အမ်ားအားျဖင့္ Via Water Tank Method ကိုပဲ သံုးရေလ့ ရွိပါတယ္။ Kitchen/Canteen Sink အတြက္ တစ္ခါတစ္ရံ တိုက္ရိုက္ ဆက္ခြင့္ျပဳတတ္ေပမဲ့ ရွားပါတယ္။
      2. Gravity Feed
         
         • ေရကန္ က ေန Gravity ဖိအားနဲ႔ ေပးတဲ့ နည္းလမ္းပါ။
         • လိုအပ္တဲ့ Pressure ရဘို႔ အတြက္ သင့္ေတာ္တဲ့ အျမင့္ မွာရွိေနဘို႔ လိုအပ္ပါတယ္။
         • အျမင့္က သိပ္ကြာေန လို႔ Pressure အရမ္းမ်ား ေနရင္ေတာ့ Pressure Reducing Valve သံုးရပါမယ္။
      3. Booster Pumps Feed
         
         • လိုအပ္တဲ့ Pressure ရဘို႔ အတြက္ သင့္ေတာ္တဲ့ အျမင့္ မရႏိုင္တဲ့ အေျခအေန မွာ Pump အကူယူ ၿပီးPressure Boosting လုပ္ရတာမို႔ Booster Pump Feed လို႔ေခၚတာပါ။
         • သံုးစြဲတဲ့ ေရအားက အၿမဲတမ္း ေျပာင္းေနေလ့ ရွိပါတယ္။ ဒီလိုအနည္းအမ်ား အေျခအေန ကို ကာမိေစဘို႔ နဲ႔ Pump ခန ခန Start/Stop မျဖစ္ေစဘို႔ Hydro-pneumatic tank လို႔ေခၚတဲ့ ေလအိုး ကိုလည္း တြက္ခ်က္ တပ္ဆင္ေပးရေလ့ ရွိပါတယ္။
   5. Assessment of Required Flowrate
      • ေရသံုးအား ဘယ္ေလာက္ လိုမလဲ ဆိုတာ ကို ခန္႔မွန္း ႏို္င္ဘို႔ အတြက္ assessment လုပ္တဲ့ အခါ fixture တစ္ခုခ်င္းစီ ရဲ့ လိုအပ္ခ်က္ ကို သိ႐ွိထားဘို႔ လိုအပ္ပါတယ္။
        Table: Recommended minimum rates of flow of various appliances or fittings

        Outlet fitting	Rate of flow l/s (gpm)
        WC flushing cistern, float operated valve	0.1 (1.6) per WC served
        WC flushing trough, float operated valve	0.15 (2.4) per WC served
        Spray tap or spray mixer tap	0.04 (0.63) per tap
        Wash basin tap	0.15 (2.4) hot or cold
        Bath tap nominal size 3/4-in	0.3 (4.75) hot or cold
        Bath tap nominal size 1-in	0.6 (9.5) hot or cold
        Shower head	0.15 (2.4) hot or cold
        Sink tap nominal size 1/2-in	0.2 (3.2) hot or cold
        Sink tap nominal size 3/4-in	0.3 (4.75) hot or cold
        Sink tap nominal size 1-in	0.6 (9.5) hot or cold
        Urinal flushing cisterns served	0.04 (0.63) per position
        Water Closet, Flushometer Valve	2.2 (35) see note 3
        Urinal, Flushometer Valve	1.6 (25) see note 3

        Notes
        1. ေရပူေရေအး ေရာေပးတဲ့ mixer ေတြကေန ဆြဲယူတဲ့ ႏႈန္းက ပံုမွန္ taps ႏွစ္ခု ကေနထြက္တာထက္စာရင္ နည္းပါတယ္။ ဒါကို Pipe Sizing လုပ္တဲ့ အခါ ထည့္မစဥ္းစားရပါဘူး။
        2. Shower ေတြရဲ့ လိုအပ္ခ်က္ က manufacturer နဲ႔ design ေပၚမူတည္ၿပီး လိုအပ္ခ်က္ ေျပာင္းလဲႏိုင္ပါတယ္။ ဥပမာ၊ Rain Shower လို fixture မ်ိဳးက သာမန္ Shower ထက္ flow rate ေရာ pressure လိုအပ္ခ်က္ပါ အဆေပါင္း မ်ားစြာ ပိုမ်ားတတ္ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လိုအပ္ရင္ supplier ကို မွီျငမ္းပါ။
        3. ဒီ Flushometer Flowrate ေတြက စကၠန္႔ပိုင္း အတြင္းက်တဲ့ ႏႈန္းပါ။ တစ္ႀကိမ္ မွာသံုးမဲ့ ေရပမာဏFlow/Flush ကိုလည္း ကန္႔သတ္ ထားပါေသးတယ္။ US Energy Policy Act အရ WC: 1.6 gal/flush နဲ႔ Urinal က 1.0 gpm/flush ပါ။ Singapore CP48: WC: 4.5 L/flush နဲ႔ UR: ကေတာ့Size အရြယ္အစား ကိုလိုက္ၿပီး small 0.5 l/flush, medium 1.0 l/flush & large 1.5 l/flush ထက္မေက်ာ္ဘို႔ ကန္႔သတ္ ထားပါတယ္။ Water efficiency ကို လူေတြ အာ႐ံုစိုက္လာတာ နဲ႔ အတူ ပိုမို တင္းက်ပ္တဲ့ ကန္႔သတ္မႈ ေတြ လုပ္လာဘို႔ ခန္႔မွန္း ရပါတယ္။
        4. စက္႐ံု အလုပ္႐ံု နဲ႔ အျခား applications ေတြအတြက္ လိုအပ္ခ်က္ ကို သက္ဆိုင္ရာ အလုပ္ရွင္ Clientနဲ႔ ညိွႏိႈင္း ခန္႔မွန္း ရပါမယ္။
   6. Assessment of Probable Demand (ေရလိုအပ္ခ်က္ ကို ခန္႕မႇန္း ျခင္း၊ )
      
      • Cold & Hot water Installation လုပ္တဲ့ အခါ ရွိတဲ့ Fixtures ေတြ အားလံုး တၿပိဳင္နက္တည္းsimultaneously သံုးစြဲ ေနတာ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။
      • Economy ျဖစ္ဘို႔အတြက္ usual design practices ကေတာ့ ဒီ simultaneous usage က maximum possible ထက္ မ်ားစြာေလ်ာ့နည္း ပါတယ္။
      • ဒီ simultaneous usage ကို Loading Unit concept (or) similar approach နဲ႔ တြက္ခ်က္ ခန္႔မွန္း ၾကပါတယ္။ L.U Method နဲ႔ခပ္ဆင္ဆင္ တူတဲ့ Fixture Unit Method ကို ASHRAE နဲ႔ U P C တို႔က သတ္မွတ္ ေပးထားပါတယ္။
      • Loading Unit နည္း နဲ႔ တြက္ခ်က္တဲ့ အခါ သံုးတဲ့ LU ပမာဏ ကို ေအာက္က Table မွာ ေဖၚျပထား ပါတယ္။
        

        Appliance	LU
        WC flushing cistern	2
        Wash basin (Lavatory) tap (Domestic)	1.5
        Wash basin (Lavatory) tap (Public)	2
        Wash basin (Lavatory) tap (Concentrated)	3
        Bath tap nominal size 3/4-in	10
        Bath tap nominal size 1-in	22
        Shower head	3
        Sink tap nominal size 1/2-in	3
        Sink tap nominal size 3/4-in	10
        Spray tap	0.5

      • ဒီ နည္းနဲ႔ တြက္တဲ့ အခါ
        1. Wash Basin (Lavatory) faucet ေတြအတြက္ တြက္ခ်က္တဲ့ အခါ Domestic, Public နဲ႔Concentrated Use ရယ္လို႔ သံုးခုခြဲ ျပထားပါတယ္။ စာသင္ ေက်ာင္းလို၊ စက္႐ံုလို Peak Period(ဥပမာ၊ ၊ ထမင္းစား ဆင္းခါစ) လူအရမ္းမ်ားတဲ့ အေျခအေန ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အခါမွာ Concentrated Useကိုေရြးခ်ယ္ရပါမယ္။
        2. WC Flush Valves ေတြ အတြက္ ဒီ နည္းနဲ႔ တြက္လို႔ မရပါဘူး။ WC Flush Valves ေတြ အတြက္ ခန္႔မွန္းတဲ့ နည္းကို ေနာက္မွာ ဆက္လက္ ေဖၚျပ ေပးထား ပါတယ္။
      • Water Supply Pipe Main / Branch တစ္ခုကေန ေပးရမဲ့ Appliance တစ္ခုစီရဲ့ Quantity နဲ႔သက္ဆိုင္ရာ LUေတြကို ေျမွာက္ၿပီး Total LU ကို ရွာရပါမယ္။ ၿပီးမွ သက္ဆိုင္ရာ Pipe Friction Chart ေတြ ကို သံုးၿပီးFlowrate နဲ႔ Pipe Size ကို ေရြးခ်ယ္ ႏိုင္မွာပါ။
        
      • Flush Valves 
        
        • Flush Valves ေတြ နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ တြက္နည္း တစ္ခုကို စကာၤပူ CP48 : 1989 မွာ ေဖာ္ျပ ထားခဲ့ဘူး ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုး ထုတ္တဲ့ အခါမွာ ေတာ့ ဒီအခန္း ပါမလာေတာ့ ပါဘူး။
        • Flow Rate Requirement (as number of flush in simultaneous use)

          Total No. of Flush Valves on Line	No. of flush in simultaneous use
          	Group A	Group B
          1	1	1
          2	2	2
          3 to 6	2	3
          7 to 11	3	4
          12 to 15	4	5
          16 to 35	5	6
          36 to 45	5	7
          46 to 50	5	8
          51 to 70	5	9
          71 to 100	6	9
          101 to 200	10	14

        • Note:
          • Group A : Offices, Hotels and Hospitals
          • Group B : Schools and Other Premises where Rest Period Create Extra Ordinary Demands
          • ရလာတဲ့ No. of Flush in simultaneous Use ကို တစ္ခုစီ ရဲ့ Flowrate အနည္းဆံုး 1.5 L/sနဲ႔ ေျမွာက္ရင္ လိုအပ္တဲ့ Flowrate in supply pipe ကို ခန္႔မွန္းလို႔ ရပါလိမ့္မယ္။
        • ASHRAE Method: Fixture Unit နဲ႔တြက္တဲ့ အခါမွာေတာ့ Flush Valve နဲ႔ Flush Tank ေတြရဲ့Fixture ယူနစ္ က မတူသလို အသံုးျပဳမဲ့ ေနရာ (Public or Private) ေပၚမူတည္ၿပီး လည္းထပ္ကြဲ ပါေသးတယ္။ ဒါတင္မက Fixture Unit 1,000 ထက္မပို တဲ့ အခါ Estimate Curves for Demand Load Chart မွာ လည္း Flush Valve နဲ႔ ျဖစ္တဲ့ အေပၚမူတည္ ၿပီး ဖတ္ရမဲ့ Curve က မတူတာ ကိုပါ သတိျပဳ ေစခ်င္ ပါတယ္။
   
   - Back to Top -
   
5. System Sizing (Pipe Sizing / Pump Sizing)
   1. Pipe Sizing (ပိုက္အ႐ြယ္ အစား ေရြးခ်ယ္ျခင္း)၊
      • Total LU ကို ရွာၿပီးတဲ့ အခါ သက္ဆိုင္ရာ Pipe Friction Chart ေတြ ကို သံုးၿပီး Flowrate နဲ႔ Pipe Size ကို ေရြးခ်ယ္ ဘို႔အဆင့္ ကိုေရာက္ပါၿပီ။ ဒီလို ေရြးခ်ယ္ႏိုင္ဘို႔ အတြက္ လိုအပ္တဲ့ Chart တစ္ခု ကို ေအာက္မွာ နမူနာ ေဖာ္ျပ ထားပါတယ္။ သတိျပဳရမွာ က Pipe material (or) Standard မတူရင္ Friction Chart လည္းတူမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ 
      • ေအာက္မွာ နမူနာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ Chart ကေတာ့ Copper Tube to BS2871, Table X အတြက္ပါ။
        
      • BS 1387 Galvanized Steel 
        
      • ပထမ 30-50mm H2O အတြင္းမွာ ရွိေစၿပီး Velocity ကိုေတာ့ 0.75 to 2.5 m/s အတြင္း (ပံုမွာ အစိမ္းေရာင္ျခယ္ထားတဲ့ ဧရီယာ အတြင္း) မွာ ထားၿပီး ေရြးခ်ယ္ သင့္ပါတယ္။ Friction ကေတာ့ Pump Head (or) Pressure Loss ေပၚအက်ိဳးသက္ေရာက္ ပါတယ္။ Velocity < 0.75 m/s ဆိုရင္ အထဲမွာ ခိုေနတဲ့ ေလေတြ ကို တြန္းထုတ္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ 2.5 m/s ေက်ာ္လာရင္ ေတာ့ Flow noise အျပင္ Water hammer ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ Shock Vibration & Noise ျပႆနာ ကိုပါ ေျဖရွင္းရ ခက္ပါလိမ့္မယ္။ 
      • စာေရးသူ ကေတာ့ Friction Loss 40mmAq/m ( 4ft / 100ft ) နဲ႔ Flow Velocity ကို 1 to 1.5 m/s (3 to 5 ft/s) ေလာက္မွာ ထားၿပီး ေရြးေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီလို သတ္မွတ္ၿပီးတဲ့ အခါ အလြယ္တကူ အသင့္ သံုးႏိုင္တဲ့ ဇယားတစ္ခု ကို ဒီလို ရႏိုင္ပါတယ္။
      • Copper Tube BS2871 Table X
        

        Pipe Size (mm)	L.U.	Flowrate
        		L/s ( L/min )	gpm (U.S.)
        15	3	0.15 ( 9 )	2.4
        22	12	0.34 ( 20 )	5.3
        28	30	0.58 ( 35 )	9.2
        35	65	0.92 ( 55 )	14.5
        42	115	1.4 ( 86 )	22.6
        54	300	2.9 ( 174 )	46.0
        67	630	5.0 ( 300 )	79.4
        76	900	6.5 ( 390 )	103
        108	2,800	14.0 ( 840 )	222
        133	5,000	21.0 ( 1,260 )	333
        159	8,000	30.0 ( 1,800 )	476

      • Galvanized Steel Tubes
        

        Pipe Dia		Flowrate		Velocity
        (in)	(mm)	S.I ( l/min )	I.P. ( USgpm )	( m/s )	(ft/s)
        1/2	15	9	2.4	1.0	3.0
        3/4	20	18	4.8
        1	25	30	8.0
        1 1/4	32	54	14.5	1.1	3.5
        1 1/2	40	84	22.0	1.2	4.0
        2	50	150	40.0	1.4	4.5
        2 1/2	65	300	80.0	1.5	5.0
        3	80	420	110.0	1.5	5.0
        4	100	780	200.0
        5	125	1200	320.0
        6	150	1620	430.0
        8	200	3000	800.0

      • ေရြးခ်ယ္တဲ့ အခါ သိထားသင့္တဲ့ အေျခခံ ေတြ ကို MEP Basic Calculations: Pipe & Duct Sizing[http://chawlwin.blogspot.com/2008/08/pipe-sizing-duct-sizing.html ] မွာ ဆက္လက္ေလ့လာႏိုင္ပါတယ္။
      
      
   2. Pump Sizing 
      
      • Pump Size ေရြးခ်ယ္တဲ့ အခါ အဓိက Parameters ႏွစ္ခု ရွိပါတယ္။
        1. Flowrate
        2. Pump Head
      
      
      1. Transfer pumps
         • Flowrate
           • Transfer Pump အေပၚကန္ ကို (ဒီအတို္င္း အလြတ္ျဖည့္ရင္) ဘယ္ႏွနာရီ အတြင္း ျပည့္ေအာင္ ျဖည့္မယ္ ဆိုတဲ့ အခ်က္ ကို အေျခခံပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ရံ တစ္ရက္စာ ေရပမာဏ ကို ဘယ္ႏွနာရီ အတြင္း ျပည့္ေအာင္ ျဖည့္မယ္ ဆိုတဲ့ အခ်က္ ကို လည္း အေျခခံႏိုင္ပါတယ္။ အနည္းဆံုး ၁ နာရီ ထက္ မေလ်ာ့သင့္ပါဘူး။
           • တစ္ရက္စာ ခံတဲ့ အေပၚကန္ ကို ျဖည့္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ေအးေအးေဆးေဆး 12 နာရီေလာက္ အထိ ထားၿပီး ျဖည့္ႏိုင္ပါတယ္။ 6-8 hours ကေတာ့ သင့္ေတာ္ပါတယ္။ (အထူးသျဖင့္ Power Interruption အေျခအေန မွာ Generator backup လုပ္တာနဲ႔ ညွိၿပီး တြက္ရတဲ့ အခါမွာပါ။)
         • Pump Head
           • Pump Head = Static Head + Friction / Dynamic Losses
           • ပံုမွန္ ကေတာ့ Friction Losses ေတြကို အေသးစိတ္ တြက္ ရမွာပါ။ ဒါေပမဲ့ ပိုက္အရြယ္အစား ကိုလည္း အေပၚမွာ ျပခဲ့တဲ့ အတိုင္း 40mmAq/m အတြင္းထားၿပီး ပိုက္ အေကြးအေကာက္ နဲ႔Horizontal Run သိပ္မရွည္လြန္းရင္ အၾကမ္းအားျဖင့္ Static Head ထက္ 10-15% ပိုထားလိုက္ရင္ အဆင္ေျပ ေလ့ရွိ တတ္ပါတယ္။
      2. Booster Pumps
         • Flowrate: Probable Max. Demand
         • Pump Head: To achieve min. pressure at use point
         • Pneumatic Tank: To limits maximum start/stops per hour
      3. Hot-water Circulation Pumps
         • Flowrate: To maintain water temperature
         • Pump Head: To overcome friction loss (Static Loss, not important)
   
   
   - Back to Top -
   
6. System Equipments / Components
   1. Pumps ေရပန္႔မ်ား
      
      • အရည္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကို တြန္းပို႔ ဘို႔ အတြက္ Pump ကို သံုးရပါတယ္။ Domestic Cold & Water Supply Systems မွာ အသံုးမ်ားတဲ့ Applications ေတြကေတာ့။
      • Transfer / Pump-ups: တစ္ေနရာ က ေန တစ္ေနရာ ကို ေမာင္းတင္ ပို႔ဘို႔။ ေအာက္မွာ ရွိတဲ့ ေရကန္ က ေန အေပၚမွာ ရွိတဲ့ ေရကန္ ကို ေရ ေမာင္းတင္ ဘို႔ အတြက္ အသံုးျပဳပါတယ္။
      • Pressure Boosting: လိုအပ္တဲ့ ဖိအား Pressure ရေအာင္ ျမွင့္တင္ေပးဘို႔။ ကန္အျမင့္ က Appliance အထက္ လိုသေလာက္ အျမင့္ မရွိတဲ့ အခါ လိုအပ္ တဲ့ ဖိအားရေအာင္ ျမွင့္တင္ေပးဘို႔ အတြက္ အသံုးျပဳပါတယ္။
      • Re-Circulation အရည္ေတြ ကို ပိုက္ေတြ Equipments ေတြၾကား Closed-loop လည္ ၿပီးစီးေနေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္ဘို႔။ ဒါကိုေတာ့ Hot water circulation အတြက္ အသံုးျပဳပါတယ္။
      • အသံုးမ်ားတဲ့ Pumps အမ်ိဳးအစား ကေတာ့ Centrifugal Pumps ပါ။ သူ႕မွာမွ သံုးရမဲ့ လိုအပ္ခ်က္ ကို လိုက္လို႔Inline, Vertical, Split Case, Multi-stage စသည္ျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ထပ္ကြဲ ႏိုင္ ပါေသးတယ္။ ဘယ္လိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္Pump Systems တစ္ခု အတြက္ အနည္းဆံုး ပါဝင္ရမဲ့ Pipe Fittings ေတြ ကို ေအာက္ မွာ ေဖာ္ျပေပးထားပါတယ္။
        
      • ဒီ Fitting Arrangement (အစီအစဥ္) က Construction Industry ကို စဝင္ ကတည္းက အလြတ္ရ ေနရမဲ့ ပံုပါ။ စာဖတ္သူ လည္း Construction Industry မွာ mechanical services လုပ္မယ္ ဆိုရင္ မသိမျဖစ္ သိေနရပါမယ္။
      • တစ္ခုစီ ကို ေလ့လာၾကည့္ရင္
        1. Gate Valves (or) Isolation ValvesPump (သို႔) Fitting တစ္ခုခု ကို Maintenance လုပ္စရာ ရွိရင္ ပိတ္ထားႏိုင္ဘို႔ ပါ။ Throttle လုပ္ဘို႔ေတာ့ မသင့္ေတာ္ပါဘူး။
        2. Strainer ကေတာ့ ေရထဲမွာ ပါလာမဲ့ ခဲသလဲ၊ အမိႈက္ေတြ ေၾကာင့္ Pump မပ်က္စီး ရေအာင္ တပ္ေပးရတာပါ။ ဒါေၾကာင့္ Pump မဝင္ခင္ တပ္ေပးရပါတယ္။
        3. Flexible Connections က Pump က Vibration Pipe ကိုမကူးေအာင္ တားထားေပးတဲ့ သေဘာပါ။Pumps က rotating machine မို႔ Vibration ျဖစ္ပါတယ္။
        4. Reducers က ပိုက္အရြယ္ အစားနဲ႔ Pump Connection Sizes ေတြ မတူတဲ့ အခါ သံုးဘို႔ပါ။ တစ္ခု သတိထားရမွာ က Pump Suction အတြက္ Top Flat Eccentric Reducer သံုးဘို႔ပါ။ အဓိက ရည္ရြယ္ခ်က္ ကေတာ့ ပိုက္ထဲမွာ Air Pocket မေပၚေစဘို႔ပါ။
        5. Check Valve က တစ္ဘက္ထဲ စီးေစ မဲ့ One Direction Water Flow ျဖစ္ေစဘို႔ပါ။ ဒါေၾကာင့္ Pumpအထြက္ဘက္မွာ တတ္ေပးရပါတယ္။ ဒါမွ ပိုက္ထဲကေရေတြ ေျပာင္းျပန္ ျပန္စီးမလာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
        6. Pressure Gauges ကေတာ့ Water Pressure ကိုသိဘို႔ပါ။ Pump Performance ကို ခန္႔မွန္းလို႔ ရေအာင္ပါ။ Suction ဘက္မွာတတ္ထားတဲ့ Gauge က Strainer ပိတ္ေန၊ မပိတ္ေန ကို လည္း သိေစ ႏိုင္ပါတယ္။
      • လူေစာင့္မလိုပဲ သူ႕ အလိုအေလ်ာက္ ေမာင္းႏိုင္ ရပ္ႏိုင္ေအာင္ Automatic Control လုပ္ႏိုင္တဲ့ Control Panel ေတြ တတ္ဆင္ ထားေပးရပါေသးတယ္။
      • Transfer Pumps
        • ေရကန္ ေတြ မွာ Floatless Level Sensors ေတြ တပ္ထားမယ္။ သူနဲ႔ အတူ Pump ကိုေမာင္းေပးမဲ့level controllers ေတြ တပ္ဆင္ ထားေပးရပါမယ္။
        • အေပၚကန္မွာ ေရနည္းလာရင္ ေမာင္းတင္မယ္။
        • ေရျပည္႔ရင္ ရပ္မယ္။
        • ေအာက္ကန္ မွာ ေရ (Pump ေမာင္းလို႔ မရေလာက္ေအာင္) အရမ္းနည္း ေနရင္ Alarm
        • အေပၚကန္ မွာ ေရလွ်ံသြားရင္ Alarm
        • Pump Fault ဆိုရင္ Alarm
        • စသည္ျဖင့္ပါ။ အမ်ားအားျဖင့္ Pump အပိုတစ္ခု ေဆာင္းထားၿပီး အျပန္အလွန္ Duty ယူဘို႔ လည္း လုပ္ထားေပးရပါတယ္။
      • Booster Pumps
        • Cut-in and Cut-out Pressure သတ္မွတ္ ထားၿပီး Pressure Sensors ေတြနဲ႔ ေမာင္းတာ ရပ္တာ လုပ္ရပါတယ္။
        • Pressure က Cut-In Pressure ထိက်လာၿပီဆိုရင္ ေမာင္း
        • Pressure က Cut-Out Pressure ထိတက္လာၿပီဆိုရင္ ရပ္
        • စုတ္ယူတဲ့ ေရကန္ မွာ ေရ (Pump ေမာင္းလို႔ မရေလာက္ေအာင္) အရမ္းနည္း ေနရင္ Alarm
        • Pump Fault ဆိုရင္ Alarm
        • Pressure မွာ Standby Cut-in ဆိုတာပါ ထည့္ၿပီး High Demand (or) Duty Pump failure ျဖစ္တဲ့ အခါ အကူ Pump ေမာင္းဘို႔ လုပ္ႏိုင္ပါေသးတယ္။
      • Pump ေတြရဲ့ Characteristics ေတြ က လည္း အထိုက္အေလ်ာက္ အေသးစိတ္ၿပီး နက္နဲပါတာမို႔ ေနာက္ႀကံဳတဲ့ အခါ သီးသန္႔ တင္ျပေပးပါမယ္။
      
      
   2. Pressure Reducing Valves Assembly(ေရဖိအား ေလွ်ာ့ ဗားအတြဲ )
      
      • Standard Pressure Reducing Valve Assembly for Domestic Water Systems ပံုကို ေအာက္မွာ ေဖာ္ျပေပးထားပါတယ္။
      • Pressure Reducing Valve Fault ျဖစ္ရင္ ယာယီ သံုးဘို႔ Globe Valve တပ္ဆင္ထားတဲ့ Bypass ပါဝင္ ပါတယ္။ (Globe Valve က Throttle ထိန္းညွိလို႔ ေကာင္းပါတယ္။ Bypass တြင္ Gate valve မသံုးရပါ။)
      • ဒီ arrangement ကို လည္း အလြတ္ရထားသင့္ပါတယ္။ ေရွ႕ေနာက္ သူ႔ေနရာနဲ႔ သူ ရွိမွ အလုပ္ေကာင္းေကာင္း လုပ္မွာမို႔ပါ။
      • ေရြးခ်ယ္တဲ့ အခါ သတိထားရမွာ က Cavitation Effect ပါ။ Cavitation ဆိုတာက စီးေနတဲ့ ေရထဲ မွာ ပလံုစီ လာတာ ကို ေခၚတာပါ။
      • Pump ေတြမွာ Cavitation ျဖစ္တာ ကိုေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား သိၾကေပ မဲ့ valve ေတြမွာ Cavitation ျဖစ္တာ ကိုေတာ့ သိပ္သတိ မထားမိ တတ္ၾကပါဘူး။ အထူးသျဖင့္ Pressure Reducing Valve ေတြမွာCavitation မျဖစ္ေအာင္ အရမ္း ဂ႐ုစိုက္ ရပါတယ္။
      • High pressure drop နဲ႔ Low outlet pressure ဆိုတဲ့ Factors (အခ်က္) ႏွစ္ခ်က္ ေပါင္းလိုက္ တဲ့ အခါCavitation ျဖစ္လာပါတယ္။ အဲဒီ အေျခအေန မွာ Fluid ရဲ့ Pressure က သူ႔ Vapor Pressure ေအာက္ ေရာက္သြားတာ မို႔ Bubbles ေလးေတြ ပလံုစီ လာပါတယ္။ ဒီ Fluid Flow Stream မွာပဲ Pressure က Vapor Pressure အထက္ျပန္ တက္လာတဲ့ အခါ ပလံုစီ ေနတဲ့ Bubbles ေလးေတြ ျပန္ အရည္ထဲ ေပ်ာ္ဝင္ ဘို႔ ျဖစ္လာတဲ့ အခါ ဒီ Bubbles ေနရာ ကို အရည္က အ႐ွိန္ နဲ႔ ဝင္ extremely high impact forces ေတြ ျဖစ္ေပၚလာပါတယ္။ ဒီအခါ Valve ကိုသာမက အနီးအနား က Pipe ေတြကို ပါ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ တိုက္စားပါေတာ့ တယ္။ Pump ေတြမွာ Cavitation ျဖစ္တဲ့ အခါ Impellers ေတြ တြန္႔လိမ္ ေကာက္ေကြး၊ လိပ္၊ ပ်က္စီး သြားတာ ေတြ႔ ရပါတယ္။
      • ဒီလို Cavitation ျဖစ္တဲ့ အခါ ပိုက္ထဲ မွာ ေက်ာက္စရစ္ ခဲ ေတြ စီးသြား သလို အသံ နဲ႔ တုန္ခါ မႈ ကို ပါ ျဖစ္ေစပါတယ္။
      • Pressure Reducing Valve က ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ Cavitation Chart နမူနာ ကို ေအာက္ မွာ ေဖာ္ျပ ထားပါတယ္။
   
   
   - Back to Top -
   
7. References (မွီျငမ္းစရာ)
   
   • Water Supply နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ မွီျငမ္းစရာ အခ်ိဳ႕ ကိုေအာက္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။
     
     1. Plumbing Engineering Services Design Guide, The Institute of Plumbing, UK
     2. International Plumbing Code , International Code Council
     3. Pipe Sizing Chapter, ASHRAE Handbook : Fundamentals
     4. Service Water Heating Chapter , ASHRAE Handbook : HVAC Applications
     5. Singapore
        
        1. Singapore PUB : "Handbook on Application for Water Supply " Free Download
        2. CP48 : 2005 "Code of Practice for Water Services"
           Note: Refer to CP48: 1998 with amendments 1&2 for Pipe Sizing,
           - CP48:2005 excludes those chapters.
     6. Malaysia (Kuala Lumpur)
        
        1. S Y A B A S: Guidelines Of Water Supply Application
        2. P U A S Guide : Garis Panduan Pengemukaan, Sistem Bekalan Air Di Negeri Selangor, Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur Dan Putrajaya
     
     
   • Web-Links
     • Plumbing Fixtures
       1. Hansgrohe : Designer faucets[ http://www.hansgrohe.com/ ]
       2. Duravit[ http://www.duravit.com/ ]
       3. Dornbracht[ http://www.dornbracht.com/ ]
       4. TOTO Sanitaryware[ http://www.totousa.com/ ]
       5. GEBERIT[ http://www.geberit.com/ ]
     • Domestic Water Heating
       
       1. Ariston[ http://www.ariston.com/ ]
       2. A. O. Smith Water Heaters[ http://www.hotwater.com/ ]
       3. Calorex Heat Pumps[ http://www.calorex.com/ ]
       4. Rheem: Heating, Cooling and Water Heating Products[ http://www.rheem.com/ ]
     • Wikipedia
       1. Domestic water system
       2. Flush toilet
       3. Toilets in Japan
       4. Tree Bog 
     Credit http://chawlwin.blogspot.com/2008/10/sanitary01.html

Read More

Concrete Admixtures- အပိုင္း (2) Fly Ash ေခၚ ေက်ာက္မီးေသြးျပာမ်ား (အက်ဥ္းခ်ဳပ္)

Concrete Admixtures (ကြန္ကရိ အပိုေဆာင္းအေရာအေႏွာမ်ား)
အပိုင္း (2) - Fly Ash ေခၚ ေက်ာက္မီးေသြးျပာမ်ား (အက်ဥ္းခ်ဳပ္)

3.1) Fly Ash ( Fuel Ash ) (ေက်ာက္မီးေသြးျပာ)
Fly Ash မ်ားကို ေက်ာက္မီးေသြးသုံးလွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္သည့္ စက္ရုံရွိ မီးျပင္းဖို (furnaces) မ်ားမွ မီးမေလာင္ႏိုင္ပဲ မီးခိုးေခါင္းတိုင္ (flue) အတြင္းတြင္အခိုးအေငြ ့အျဖစ္ၾကြင္းက်န္ခဲ့သည့္ ေဘးထြက္ပစၥည္းမွရရွိသည္။ ေက်ာက္မီးေသြးမ်ား အပူခ်ိန္ ၁၅၀၀ ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္္တြင္ ေလာင္ကြ်မ္းေစေသာအခါ ၾကြင္းက်န္ေသာအရာမ်ား အရည္ေပ်ာ္ျပီး ျပင္ပေလႏွင့္ထိေတြ ့ခါ ရုတ္တရက္ ေအးသြားျပီး ေဘာလုံးပုံ အမွုန္ကေလးမ်ားျဖစ္ေပၚကာ မီးခိုးေငြ ့မ်ားႏွင့္အတူ အေပၚသို ့တက္လာပါသည္။ ၎တို ့ကို Fly ash ဟုေခၚျပီး ေအာက္ပိုင္းတြင္ က်န္ခဲ့သည့္ အမွဳန္မ်ားကို Bottom ash ဟုေခၚပါသည္။

ပုံ (၃-၁) ေက်ာက္မီးေသြးျပာ (Fly ash) ရရွိပုံ

Fly ash ကို ကြန္ကရိေဖ်ာ္စပ္ရာတြင္ အသုံးျပဳရန္အတြက္ ကိုက္ညီရမည့္ စံခ်ိန္စံညႊန္းမ်ားကို ASTM C618 ျဖင့္သတ္မွတ္ထားပါသည္။ Fly ash ရရွိသည့္ မူလေနရာ၊ ပါ၀င္သည့္သတၱဳပစၥည္းမ်ား ေပါင္းစပ္ဖြဲ့စည္းမွဳ (composition)၊ လိုအပ္သည့္ ကြန္ကရိလုပ္ေဆာင္ပုံ (performane) ေပၚမူတည္၍ Fly ash ေရာေႏွာသည့္ ပမာဏမွာ cementitious material စုစုေပါင္းပမာဏ (by mass) ၏ ၅% မွ ၆၅% ထိရွိႏိုင္ပါသည္။

Fly ash ၏လကၡဏာသည္ မူလေက်ာက္မီးေသြးေပၚ မူတည္၍ မ်ားစြာ ကြဲျပားႏိုင္ပါသည္၊ မည္သို့ဆိုေစ Fly ash အားလုံးတြင္ အဓိကပါ၀င္သည့္ ဓါတ္သတၱဳမ်ားမွာ ဆီလီကြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ (SiO2 ) ႏွင့္ ကယ္လ္စီယမ္ေအာက္ဆိုဒ္ (CaO) တို့ ျဖစ္ပါသည္။

Fly ash ၏ ေရခ်ိန္သပ္သည္းဆမွာ 2.35 ျဖစ္သည့္အတြက္ ဘိလပ္ေျမ၏ ေရခ်ိန္သပ္သည္းဆ 3.15 ထက္ေပါ့ပါးသည္၊ အက်ိုးဆက္ အေနျဖင့္ ကြန္ကရိ density ပိုနည္းပါသည္။

Fly ash ကို ASTM C618 တြင္ Class C ႏွင့္ Class F ဟူ၍ ၂ မ်ိဳး ထပ္မံ ခြဲျခားထားပါသည္။

* Class F ကို anthracite ေက်ာက္မီးေသြး (သို့) ကတၱရာ ေက်ာက္မီးေသြးမ်ား ေလာင္ကြ်မ္းရာမွ ရရွိျပီး ကယ္လ္စီယမ္ ပါ၀င္မွဳနည္းျပီး ပိုဇိုလန္သတၱိမ်ား ပါ၀င္ပါသည္။

* Class C ကို ကတၱရာ ပါ၀င္မွဳမျပည့္၀သည့္ (subbitumenous) ေက်ာက္မီးေသြးမ်ား ေလာင္ကြ်မ္းရာမွ ရရွိျပီး ကယ္လ္စီယမ္ပါ၀င္မွု မ်ားကာ ဘိလပ္ေျမကဲ့သို့ သတၱိရွိသည့္ သတၱဳပစၥည္းမ်ားႏွင့္ ပိုဇိုလန္သတၱိမ်ားပါ၀င္ပါသည္။

Fly Ash သုံးစြဲရျခင္း၏ ရည္ရြယ္ခ်က္
• ဘိလပ္ေျမသုံးစြဲမွဳေလွ်ာ့ခ်ရန္
• ထုတည္ၾကီးမားေသာ ကြန္ကရိလုပ္ငန္း (mass concrete/ thick concrete) တြင္ အပူခ်ိန္ေလွ်ာါခ်ႏိုင္ရန္
• တာရွည္ခိုင္ခံ့မွဳ (durability) ပိုမုိေကာင္းမြန္ေစရန္

ဘိလပ္ေျမအစားထိုး သုံးစြဲရာမွ အက်ိဳးသက္ေရာက္မွဳ
• Fly ash သည္ လုံးေခ်ာပုံ ရွိသျဖင့္ workability ပိုမိုေကာင္းမြန္ေစျခင္း
• ကြန္ကရိစိုေနစဥ္ ေရစိမ့္ထြက္ျခင္း (bleeding) သက္သာေစျခင္း
• ကြန္ကရိရာစာမ်ား တစ္ခုစီကြဲထြက္ျခင္း (segregation) ျဖစ္ႏိုင္ေျခနည္းျခင္း
• အိပ္ခ်ိန္ (setting time) ႏွင့္ သက္တမ္းႏု ခံႏိုင္အား (early age strength)ေႏွးေကြးေစျခင္း
• Fly ash ပါ၀င္မွဳ 20% ေအာက္သုံးစြဲပါက သက္တမ္းရင့္ကြန္ကရိခံႏိုင္အား ( later age strength) ပိုမိုေကာင္းမြန္ျခင္း စသည္တို ့ျဖစ္ပါသည္။

သတိျပဳရန္ အခ်က္မ်ား၊

Fly Ash ပါ၀င္ေသာ ကြန္ကရိသည္ setting time ေႏွးသည့္အတြက္
- curing လုပ္ရန္ အခ်ိန္ပိုလိုသည္၊
- ရုိးရုိးဘိလပ္ေျမ သုံးေသာ ကြန္ကရိထက္ form work ေပၚတြင္ ဖိအားသက္ေရာက္မွဳ ပိုမ်ားသည္၊

အပိုင္း (၃) တြင္ ပိုဇိုလန္မ်ား အေၾကာင္း ေဆြးေႏြးပါမည္။

---------------------------
San Nwe 23-Jun-2016
Revision 1 . 28-Jun- 2016
----------------------------

Concrete Admixtures (ကြန္ကရိ အပိုေဆာင္းအေရာအေႏွာမ်ား)
အပိုင္း (1) ကို ေအာက္ပါ link တြင္ ဖတ္ႏိုင္ပါသည္။

https://web.facebook.com/groups/myanmarprofessionalcivilengineers/permalink/1817286905159135/

Read More

Concrete Admixtures - အပိုင္း (၁)

ကြ်န္ေတာ္ post မတင္ႏိုင္တာေတာ့ အေတာ္ၾကာသြားပါျပီ။ ခုေတာ့ ရတဲ့အခ်ိန္ေလးထဲကေန Concrete Admixture ေတြအေၾကာင္း ေဆြးေႏြးခ်င္ပါတယ္။
*********************
Concrete Admixtures (ကြန္ကရိ အပိုေဆာင္းအေရာအေႏွာမ်ား)
အပိုင္း (၁)

(၁) နိဒါန္း
ကြန္ကရိတြင္ အဓိကပါ၀င္သည့္ ပစၥည္းမ်ားမွာ ဘိလပ္ေျမ၊ သဲ၊ ေက်ာက္ ႏွင့္ ေရတို့ပင္ျဖစ္ပါသည္။

ယခုေခတ္ကြန္ကရိလုပ္ငန္းအမ်ားစုတြင္ သာမန္ထက္ ပိုမို ေကာင္းမြန္သည့္ ကြန္ကရိရရွိရန္၊ လုပ္ကိုင္ရလြယ္ကူေစရန္စေသာ အေၾကာင္းမ်ား ေၾကာင့္ ကြန္ကရိAdmixtureမ်ားကို တြင္က်ယ္စြာ အသုံးျပဳၾကပါသည္။

Admixture မ်ားကို အဓိကအားျဖင့္ ေအာက္ပါအတိုင္း အုပ္စု (၂) ခြဲႏိုင္ပါသည္။

(၁) Chemical Admixtures (ဓါတုအေရာမ်ား) ႏွင့္
(၂) Mineral Admixtures (တြင္းထြက္သတၱဳအေရာမ်ား) ျဖစ္ပါသည္။

Mineral Admixture ကို Supplementary Cementitious Material (SCM) ဟုလည္း သုံးႏွဳံးၾကပါသည္၊ ဓါတုအေရာမ်ားကို မ်ားေသာအားျဖင့္ အရည္ပုံစံျဖင့္ေတြ ့ရေလ့ရွိျပီး တြင္းထြက္သတၱဳအေရာမ်ားကိုမူ အမွဳန့္ ပုံစံျဖင့္ေတြ ့ႏိုင္ပါသည္။

ပံု (၁) Mineral Admixtures (SCM)
ပံု (2) Chemical Admixtures
ပံု (၃) Admixture အမ်ိဳးအစားမ်ား ခြဲျခားထားပုံ

ASTM C 494 အရ Chemical Admixture Type မ်ားကို ေအာက္ပါအတိုင္း အေသးစိတ္ သတ္မွတ္ထားပါသည္။

Type A: Water-reducing admixtures
Type B: Retarding admixtures
Type C: Accelerating admixtures
Type D: Water-reducing and retarding admixtures
Type E: Water-reducing and accelerating admixtures
Type F: Water-reducing, high range admixtures
Type G: Water-reducing, high range, and retarding admixtures
Type S: Specific performance admixtures

ပုံ(၃) တြင္ျပထားသည့္ Chemical Admixtures (ဓါတုအေရာမ်ား) ႏွင့္
(၂) Mineral Admixtures (တြင္းထြက္သတၱဳအေရာမ်ား) အေၾကာင္း တစ္ခုခ်င္းစီကို အပိုင္းမ်ားခြဲ၍ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးသြားပါမည္။

အပိုင္း (၂) တြင္ Mineral Admixtures မ်ားမွ Fly Ash အေၾကာင္း ဖတ္ရန္ ေအာက္ပါ Link ကို ႏွိပ္ပါ။

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1094963680566432&set=o.913927482019829

+++++++++++++++++++
San Nwe 22/Jun/2016
+++++++++++++++++++

Read More

ETABS-4 Storey RC Building ျမန္မာလို ရွင္းလင္းခ်က္ သင္ခန္းစာမ်ား

4 Storey RC Building Structure Analysis & Design
ETABS ျမန္မာလို ရွင္းလင္းခ်က္ သင္ခန္းစာမ်ား

ယခုသင္ခန္းစာမ်ားသည္ ယခင္သင္ခန္းစာOne Storey Building Structure ကို ေလ့လာဖူးသူမ်ားႏွင့္ အေျခခံမရွိေသးသူမ်ားအတြက္သာ ရည္ရြယ္ပါသည္။

စဥ္ဆက္မျပတ္ အင္ဂ်င္နီယာ ပညာေရး ေ၀းသည္ မရွိေစရ။

One Storey Buiding Structure သင္ခန္းစာမ်ား မေလ့လာရေသးပါကေလ့လာရန္
https://web.facebook.com/btechtinkoko/photos/a.688397997933469.1073741828.688369877936281/777439022362699/?type=3&size=687%2C581&fbid=777439022362699

သင္ခန္းစာမေလ့လာခင္ ဖတ္ရန္(အေရးၾကီးသည္)
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2Qkp4dVRoelVKTzQ

Part1
https://drive.google.com/file/d/0B9EknlQ74Yj2U3BhMGhScjZIWUE/view?usp=sharing

Part2
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2UkpxN2F6cmZDSDA

Part3
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2ZTktNHdycGpnX2c

Part4
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2V1htSklHcEUwd00

Part5
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2OERDREFNeFQtNU0

Part6
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2TUNPaUh4b0x2bHc

Part7
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2ekU1V2hIamZzdjA

Part8
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2ZVF3ZTJjTmsxc3M

Part9
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2UlpKTDh1Rk5zb00

Part10
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2R045enJUUjhkRjA

Part11
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2cDh3NklWcGVzZHM

Part12
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2cEFoOFpmUWF2RDg

Part13
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2aGVaT3prbWxlZ0U

Part14
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2OFJKellpQlpKWkE

Part15
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2WDBBbVNtMFdGTFU

Part16
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2UUFpX0JrQm9uSGs

Load Combo
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2d25zMmNLUlhLODA

Two way slab & Stair Spreadsheet
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2Vy1WRFpkREROS2M

Two way slab moment coefficient
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2aWgtZ0xObV9lTkE

Square Footing Spreadsheet
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2WVg2dmxGajdrVzA

Cantilever One way slab spreadsheet
https://drive.google.com/open?id=0B9EknlQ74Yj2NlpTR1VRbzVDZms

တျခားsiteေပၚထပ္မတင္ေပးနိုင္ပါ အခ်ိန္ေရာ bill ေရာထပ္ကုန္ပါသည္ အခုလည္း သင္တန္းေတြနဲ႔မအားတဲ့ႀကားကတင္ေပးထားတာပါ ကိုယ္တိုင္လည္းႀကိဳးစားျပီးdownload ဆြဲႀကည္ႀကပါ ဖုန္းနဲ့ေတာ့အဆင္မေျပႏိုင္ fileအားလံုးက phone storageနဲ႔မဆန္ ႔နိုင္ပါ computer နဲ႔ေလ့က်င့္ရမယ့္ သင္ခန္းစာျဖစ္သည့္အတြက္ကြန္ပ်ဴတာနဲ႔ေဒါင္းႀကပါ။

BTech Tin Ko Ko

Read More

ျမိဳ႕ျပ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ ေရး စနစ္ မ်ား ႏွင့္ အမီလိုက္ရန္ လိုမည့္ MEGA-City မဟာရန္ကုန္ျမိဳ႕ေတာ္။

ရန္ကုန္မွာ ကားေတြ အရမ္းမ်ားေနၿပီလား...
Mega-Cities လို႔ ေခၚတဲ့ လူဦးေရ သန္းခ်ီေနထိုင္ တဲ့ မဟာျမိဳ႕ေတာ္ၾကီးေတြ မွာ လူေနမႈ ဘဝကို ထိန္းႏိုင္ဘို႔ အတြက္ Infrastructureျပည့္စံုလံုေလာက္ ဘို႔ အေရးၾကီးပါတယ္။ လမ္းပန္းခရီး၊ ဆက္သြယ္ေရး၊ ေသာက္သံုးေရ၊ မိလႅာ၊ မိုးေရ နဲ႔ ေရႏုတ္ေျမာင္းေတြ၊ အမိႈက္သိမ္း စနစ္ ေတြ က အေျခခံ ဝန္ေဆာင္မႈ Infrastructure ေတြ ပါ။ ျမိဳ႕မွာ Urban Master Planning နဲ႔ အတူ Municipal Codes ေတြ သတ္မွတ္ျပဌာန္း ထားရၿပီး စနစ္က် တဲ့ Soft Infrastructures လို႔ေခၚတဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္မႈစနစ္၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ ကာကြယ္ေရး၊ အျခားလူမႈေရးရာ စီမံခန္႔ခြဲ မႈေတြ လည္း လိုအပ္ပါတယ္။
ဒီအထဲ က မွ အေျခခံ လိုအပ္ခ်က္ တစ္ခု ျဖစ္တဲ့ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ ေရး စနစ္ေတြ နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး က်ေနာ့္ အေတြ႔အၾကံု နဲ႔ အျမင္ေတြကို တင္ျပေပးသြား မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

စာေရးသူ က Road User တစ္ေယာက္သာျဖစ္ပါတယ္။ Transportation Management ကြ်မ္းက်င္သူ မဟုတ္ပါ။ ကိုယ္သံုးခဲ့ရတဲ့ လမ္းေတြ နဲ႔ အေတြ႕အၾကံု ကို ပဲ အေျခခံ ေရးသားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အေျခခံ အားျဖင့္ အခ်က္ ႏွစ္ခ်က္ ကို ေတြ႕ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
1). Freeways or Expressways : အျမန္လမ္းမမ်ား
2). Public Transportation, Mass Transit: အမ်ားျပည္သူ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး စနစ္မ်ား

ပထမ အေၾကာင္းအရာ က ေတာ့ ကားလမ္းေတြ ပါ။ ျမိဳ႕ျပေတြမွာ လမ္းဆံုလမ္းခြ ေတြ မ်ားတာ မို႔ မီးပြိဳင့္ စနစ္ နဲ႔ ယာဥ္အသြားအလာ ကို ထိန္းရပါတယ္။ မီးပိြဳင့္ေတြ မွာ ရပ္ရတာ၊ အရွိန္ေလွ်ာ့ရတာ။ အျခားကားေတြ ကို ေစာင့္ရတာ က အင္မတန္ အခ်ိန္ကုန္ ႏိုင္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ကားရဲ႕ျမန္ႏႈန္း က လည္း သိပ္မ်ားလို႔ မရပါဘူး။
ဒီအခ်က္ ကို ေျဖရွင္း ႏိုင္ဘို႔ အတြက္ Freeway or Expressway လို အျမန္လမ္းေတြ ကို အသံုးျပဳ လာၾကပါတယ္။ ဒီအျမန္လမ္းေတြ မွာ မီးပြိဳင့္ေတြ မရွိသလို ပိုၿပီးေတာ့လည္း ျမန္ျမန္ေမာင္းႏိုင္ေအာင္ လည္း ေဆာက္လုပ္ထားေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီလို လမ္းမ်ိဳးေတြ ကို စကာၤပူ မွာ ေနတဲ့ သူေတြ Expressed Ways ေတြ လို႔ သိၾကပါတယ္။ AYE, PIE, KJE, စသည္ျဖင့္ အျမန္လမ္းမေတြ ရွိပါတယ္။ အေမရိက မွာ ေတာ့ ဖရီးေဝး (Freeway) ေတြေပါ့။  ဒီလို လမ္းမေတြ ဟာ ျမိဳ႔ေတာ္ေတြ မွာ ကားမက်ပ္ ဘို႔ နဲ႔ အခ်ိန္ကုန္ သက္သာဘို႔ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ထဲက အခ်က္တစ္ခုပါ။
အဲ ကားလမ္းေပၚ အျမန္ကား မဟုတ္တာ ေတြ တက္မလာႏိုင္ေအာင္ ေတာ့ တားဆီးမႈ ေတြ လုပ္ရပါမယ္။ ဒီလမ္းေတြ ေပၚ အျမန္ကားေတြ က လြဲရင္ လမ္းကူး လမ္းေလွ်ာက္ တဲ့သူ၊ စက္ဘီးစီး၊ ေထာ္လာဂ်ီ၊ ႏြားေတြ၊ လွည္းေတြ။ ဖုတ္ခ်က္ဖုတ္ခ်က္ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္၊ စတာေတြ က မရွိသင့္တဲ့ အရာေတြ ပါ။

ဒုတိယ အေၾကာင္းအရာ ကေတာ့ လူေတြ အမ်ားႀကီး ကို ခရီးေရာက္ေအာင္ ပို႔ေပးႏိုင္မဲ့ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး စနစ္ေတြ ပါ။ ဘတ္စ္ကား၊ တက္ခစီ ေတြ သာမက Mass Transit ေတြ ျဖစ္တဲ့ ျမိဳ႕ပတ္ ရထားေတြ၊ သေဘာၤ စတာ ေတြ ပါဝင္ပါတယ္။

ျမိဳ႕ေတာ္ မဟာရန္ကုန္ ႏွင့္ ကားက်ပ္မႈ ျပႆနာ။
ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ မွာ ကားေတြက်ပ္ေနတာ က ေတာ့ ေတာ္ေတာ္ ကို အေျခအေန ဆိုးေနပါတယ္။ တစ္ေန႔ တစ္ေန႔ လမ္းေပၚမွာ အခ်ိန္ကုန္ၾကရ လို႔ ႏိုင္ငံမွာ လည္း ဆံုးရႈံးမႈ ရွိေနတယ္ ဆိုတာ ေတြးၾကည့္ရင္ သိႏိုင္ပါတယ္။ ဟိုနားဒီနား သြားမယ္ ဆိုရင္ေတာင္ မလြယ္ပါဘူး။
ေန႔တစ္ဒူဝ ခရီးသြားရတဲ့ သူေတြ ရဲ့ ဒုကၡ မသက္သာ သလို တက္ခစီ သမားေတြ ဘတ္စ္ကား သမားေတြ ခမ်ာ လည္း စားသာမဲ့ ပံု မေပၚပါဘူး။
အေရးေပၚ အေျခအေန မွာ မီးသတ္ကား နဲ႔ သူနာျပဳကား ေဆးရံုကားေတြ သြားဘို႔လာဘို႔ ခက္ေစမွာ လည္း ျပႆနာ တစ္ခုပါ။
အရင္ ကားေစ်း ေတြ ယုတၱိမတန္ေအာင္ မိုးထိေနတဲ့ အခ်ိန္ က နဲ႔ စာရင္ ေတာ့ ကားေတြ အေရအတြက္ အဆမတန္ ပြားလာတာ အမွန္ပါ။ ႏိုင္ငံျခား က ျပန္လာတဲ့ လူေတြ လည္း ဒီကားက်ပ္ တဲ့ ဒါဏ္ အရင္ က နဲ႔ မတူေတာ့တာ ေကာင္းေကာင္း သိၾကပါတယ္။
သူ႔အိုး နဲ႔ သူ႔ဆန္၊ တိုးတက္လာတဲ့ လူဦးေရ နဲ႔ မီေအာင္ လမ္းေတြ ကို ပိုေကာင္း ပိုမ်ားလာေအာင္ လိုက္ မလုပ္ႏိုင္ ခင္ ကားေတြ မ်ား လာတာ လည္း က်ပ္တဲ့ အေၾကာင္းရင္း မွာ ပါတာပါပဲ။ (ကားပါမစ္ က ရတဲ့ အခြန္ေတြ ေတာ့ လမ္းထဲ ကို ဘယ္ေလာက္ျပန္ထည့္တယ္ မသိပါ။)
လမ္းကူးရတာလည္း တကယ့္ကို စြန္႔စားခန္းဝင္ေန ၾကတဲ့ အတိုင္းပါပဲ။ ကားေမာင္းတဲ့ သူေတြ က လည္း လူေတြ ကို ဂရုစိုက္ရေကာင္းမွန္း မသိ၊ ကူးတဲ့ သူေတြ ကလည္း ၾကံုတဲ့ ေနရာကကူး။
ဂံုးေက်ာ္တံတား ေတြ ေဆာက္ေနတာ လည္း လမ္းပိတ္ရျခင္း အေၾကာင္းအရင္း တစ္ခု လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။ ဒါဆိုရင္ ရန္ကုန္မွာ က ကားေတြ အရမ္းမ်ားေနလို႔ လား။ ကားက်ပ္ရျခင္း အေၾကာင္းရင္း က ကိုယ္ပိုင္ကားေတြ၊ ဘတ္စ္ကားေတြ မ်ားလြန္းေနတာေၾကာင့္ တစ္ခုထဲလား။ ဒါကလည္း အမ်ားရဲ့ အျမင္ပါ။ အေၾကာင္းအရင္း (Root Cause) ကို ဆန္းစစ္ ၾကရေအာင္ပါ။
ဒီစာဖတ္ၿပီး မွ ျပန္စဥ္းစား ၾကည့္ပါလား စာဖတ္သူ။
ကဲ... အျခား ႏိုင္ငံ က ျမိဳ႕ေတြမွာေရာ ဘယ္လိုရွိလဲ။ (ႏိႈင္းယွဥ္ ၾကည့္ရေအာင္ပါ။)

 ၁။ မေလးရွား ကြာလာလမ္ပူ (KL) 
က်ေနာ္ေနခဲ့တဲ့ 1997-99 ေလာက္ တုန္းက Monorail ေတြ မလုပ္ႏိုင္လို႔ရပ္ထားတုန္း။ ေျမေအာက္ ရထားလည္း မရွိေသးပါဘူး။ KLCCနားမွာ တစ္ထပ္ နဲ႔ ေလဟာျပင္ 24h Indian လဘက္ရည္ ဆိုင္ေတြရွိတယ္။ အဲဒီဆိုင္ေတြ မွာ မနက္ ဆို လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ ေတြ နဲ႔ စကားေပါင္းစံု ေျပာရင္း ထိုင္ခ်င္ထိုင္၊ တစ္ခါတစ္ေလ လည္း ေန႔လည္ ထမင္းသြားစား လုပ္ရဲ့။ (ခုေတာ့ အားလံုး High-Rise Buildingsေတြ ျဖစ္ကုန္ပါၿပီ)။ ခု KLCC က နာမည္ၾကီး Central Park မွာ အဲဒီတုန္းက အပင္ ေတာင္ ေကာင္းေကာင္း မရွိေသးပါဘူး။ ေနာက္ ေလး၊ ငါးႏွစ္ အလြန္ မွာ ျပန္ေရာက္ေတာ့ Mono rail, LRT အျပင္ ေျမေအာက္ ရထားပါ ေျပးေနၿပီ။ တကယ္လုပ္ေတာ့လည္း အဟုတ္ ျဖစ္သြားတာပါပဲ။
အဲ က်ေနာ္ ပထမဆံုး ေျခခ်ခဲ့ တာက ဆူဘန္းေလဆိပ္၊ ေနာက္ေလဆိပ္ ကို ျမိဳ႕နဲ႔ ကီလိုမီတာ ၆၀ ေလာက္ ေဝးတဲ့ ေနရာ ေရႊ႕လိုက္ေတာ့ အသံေတြ စီကနဲ ထြက္လာသံ ၾကားလိုက္ေသးတယ္။ KLIA ေလဆိပ္ အၿပီးမွာ အျမန္ ရထားလမ္းလည္း သူတို႔ ေဖာက္ခဲ့ၾကတယ္။ KLIA Express ဆိုတာ စီးတဲ့ သူေတြ အားလံုးနီးပါး သေဘာက်တဲ့ ရထားပါ။ စီးရတာ ျငိမ့္ျငိမ့္ေျငာင္းေျငာင္း နဲ႔ ခရီးစဥ္ က ၂၈ မိနစ္ထဲရယ္။ တစ္နာရီ ကို ကီလို ၁၅၀ အထိေမာင္းႏိုင္တယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒီလိုရတား လမ္းမ်ိဳး နဲ႔ ရထားမ်ိုး သံုးၿပီး ရန္ကုန္ မႏၱေလး ေျပးရင္ ၾကာလွ သံုး-ေလး နာရီေပါ့။ ၿပီးရင္ ခန္းနားသပ္ရပ္မႈ ကလည္း စပါယ္ရွယ္ လို႔ ေျပာရမွာပါပဲ။ (ဒီရထား တစ္ခါစီးဖူး ၿပီးရင္ ဘယ္သူမွ မေလးရွား ကို အထင္မေသးရဲေတာ့ဘူးမွတ္။ ဒါလည္း ဂုဏ္ရည္ေကာင္းတစ္ခု ယူတဲ့ နည္းပါပဲ။)
KL Sentral ဘူတာ ေရာက္လို႔ ခရီးဆက္ဘို႔ ရွိရင္ စိတ္ၾကိဳက္ Monorail, LRT, MRT ေရြးစီးခ်င္ စီးႏိုင္တယ္။ မေလးရွားမွာ လည္းExpressed Ways ေတြ လည္းရွိပါတယ္။ ျမိဳ႔ထဲနား အထိေပါ့။  ျမိဳ႕ထဲ မွာေတာ့ Expressed way နည္းတယ္။
KLCC မွာ ပေရာဂ်က္ တစ္ခု ကို စလံုး က လွမ္းကိုင္တဲ့ အခါ အစည္းအေဝး လာရင္ KLIA Express & MRT ကို ႀကိုက္လို႔ တစ္ခါတစ္ေလ ဒီလို ႏွစ္ဆင့္ စီးခ်င္စီးတယ္။ မဟုတ္ရင္ ေတာ့ တက္ခစီ နဲ႔ အျမန္လမ္း ကေန ဒိုးေပါ့။ ကုန္က်စရိတ္ နဲ႔ အခ်ိန္ ကေတာ့ အတူတူ ေလာက္ပါပဲ။ တက္ခစီ ကေတာ့ အထုပ္ေလွ်ာက္ဆြဲ ေနဘို႔ မလိုတာမို႔ လူနည္းနည္း ပိုသက္သာတာေပါ့။

၂။ စကာၤပူ
စကာၤပူ မွာ 2000 ေလာက္တုန္း က ရံုးက Pasir Panjang, PSA နဲ႔ မလွမ္းမကမ္း မွာ။ တကဲ့ ေတာေလးလိုပါပဲ။ လမ္းကလည္း တစ္ထပ္ထည္း၊ ဘတ္စ္ကား ၾကာလြန္းလို႔ Commonwealth ကေန စက္ဘီးစီးသြားတဲ့ အခါ သြားဘူးတယ္။
မၾကာပါဘူး တိုင္ေတြ တက္လာၿပီး Expressed Way တစ္ခု ျဖစ္လာတယ္။ PSA နားက Warehouses ႀကီး ေတြ ေနရာမွာ Office Buildings ေတြ အၾကီးအက်ယ္ ေျပာင္းေဆာက္တဲ့ အခ်ိန္မွာ အလုပ္ကိစၥ နဲ႔ ေရာက္ျပန္ေတာ့ လည္း ၾကြက္တြင္းတူး တဲ့ အဂၤလိပ္ အင္ဂ်င္နီယာ အခ်ိဳ႕ ေတြ႕တယ္။ အဲဒီ အခ်ိန္တုန္း က MRT ဆိုတာ အေရွ႕အေနာက္၊ ေတာင္ေျမာက္ ရယ္။ ဘယ္ေလာက္ၾကာခဲ့လို႔လဲ MRTအသစ္ေတြ အလွ်ိဳ အလွ်ိဳ ေပၚလာပါေရာလား။
Changi ေလဆိပ္ ဆိုတာ လည္း အစတုန္းက Terminal 1&2 ပဲရွိေသးတယ္။ ရထားလည္း မေရာက္ေသးပါဘူး။ သူငယ္ခ်င္းေတြ အၾကိဳအပို႔ လုပ္ရင္ ကိုယ္ခ်ည္းပဲ ဆို ဘတ္စ္ကား နဲ႔ သြားရတယ္။ ေနာက္ Terminal 3 ေဆာက္တဲ့ အခ်ိန္ Site ထဲ ခနတျဖဳတ္ ေရာက္တတ္တယ္။ ေဆာက္ၿပီးခါစ Operation မလုပ္ခင္ လည္း ပေရာဂ်က္ က Tour ေခၚျပလို႔ ေရာက္ျဖစ္ပါတယ္။ ပေရာဂ်က္ က အရမ္းႀကီး လြန္းလို႔ အင္ဂ်င္နီယာ အခ်ိဳ႕ ခ်ူသံခေလာက္သံ ပါေအာင္ ညီးတဲ့ ပေရာဂ်က္ေပါ့။ က်ေနာ္ နဲ႔ Woodlands က ပေရာဂ်က္တစ္ခု က လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ စလံုး Civil Engineer တစ္ေယာက္ ကို ရံုးက အဲဒီ့ ပေရာဂ်က္ ကို ပို႔ လုိက္တယ္။ တကယ္ဆို သူက Bedok မွာေနတာ။ ပေရာဂ်က္ က သူ႔အိမ္နဲ႕ ကပ္ရက္၊ မခံႏိုင္လို႔ ထြက္သြားပါေရာလား...
ခု ဆို ေလဆိပ္ကို MRT လည္းေရာက္ေနတာ ၾကာၿပီ။ ဟိုတစ္ေလာ က စလံုး ကို Transit နဲ႔ ဝင္ေတာ့ ကေလးေတြ က ရထားစီးခ်င္တယ္ ဆိုတာ နဲ႔ ေလဆိပ္ အျပန္ ရထားနဲ႔ ျပန္ခဲ့ ၾကေသးတယ္။
စကာၤပူ မွာ Expressed ways ေတြ က လူတိုင္းလိုလို သံုးေနၾကတာပါ။ တစ္ခါတစ္ရံ ျမိဳ႕ထဲအဝင္ လမ္းမက်ပ္ ေအာင္ ERP နဲ႔ ပိုက္ဆံေကာက္ၿပီး ထိန္းပါတယ္။
စကားမစပ္။  ။ Nicoll Highway collapse case လို အမွားမ်ိုး ကိုလည္း သတိရဘို႔ လိုပါတယ္။ မကြ်မ္းက်င္ တဲ့ အလုပ္မွာ က်ေနာ္တို႔ အင္ဂ်င္နီယာ ေတြ လက္တဲ့ မစမ္းေစလိုပါ။ (အထူးသျဖင့္ Myanmar PE မ်ား ကြ်မ္းက်င္ မႈရွိရန္ လက္ေတြ႕အေတြ႔အၾကံဳ မ်ားစြာ လည္း လိုပါေၾကာင္း သတိရေစလိုပါသည္။ စာအနည္းငယ္ ဖတ္ရံုျဖင့္ လံုေလာက္ေသာ အေတြ႕အၾကံဳ မရႏိုင္ပါ။)

Public Transportation ဆိုလည္း ေကာင္းမွေကာင္း... ရထားေတြ က လည္း တစ္ကြ်န္းလံုး နီးပါး ေရာက္ေနၿပီ။
ရန္ကုန္ မွာ ဘတ္စ္ကားေတြ လမ္းလုတာ အဆဲခံ ရေပမဲ့ စကာ္ပူ မွာ ေတာ့ ဘတ္စ္ကားေတြ ေနရာရပါတယ္။ ကားမ်ားတဲ့ အခ်ိန္ မွာ ဘတ္စ္ကား ေတြ အတြက္ သီးသန္႔ လမ္းသတ္မွတ္ေပးထားတယ္။ အျခားကားေတြ ဝင္ရႈတ္တာ နည္းေအာင္လို႔။
ႏိုင္ငံအက်ယ္အဝန္း က ေသးေတာ့ ကားအေရအတြက္ ကို ကန္႔သတ္ဘို႔ လိုတယ္။ ႏိုင္ငံေသးေသးမွာ ဝင္ေငြေကာင္းတဲ့ သူေတြ ေနတာမို႔ ကားေတြကို Quota စနစ္ နဲ႔ COE ကို ေလလံဆြဲရတယ္။ အစိုးရ က ေစ်းတင္ထားတာ မဟုတ္ေပမဲ့ လူေတြ က လိုက္ ေပးေတာ့ တစ္ခါတစ္ေလ COE တင္ ေျခာက္ေသာင္း၊ ခုႏွစ္ေသာင္း ျဖစ္လိုျဖစ္ရဲ႕။
(ျမန္မာျပည္ မွာ လည္း ကားအေရအတြက္ ကို စနစ္တက် တြက္ခ်က္ ထိန္းခ်ုပ္ ဘို႔ လိုေကာင္းလိုႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေလာက္ အဆင့္ မဟုတ္ေပမဲ့ မီးခိုးထြက္ အင္ဂ်င္က် ကားေတြ၊ အႏာၱရာယ္ရွိတဲ့ ကားေတြ ကို စစ္ၿပီး လမ္းေပၚကေန ဖယ္ပစ္ႏိုင္ဘို႔ ပါ။)


၃။ ဟူစတန္၊ တက္ခ္ဆက္
ခုက်ေနာ္ ေနတဲ့ Texas ျပည္နယ္ ကေတာ့ Public Transport ဆိုတာ Houston, Dallas, Austin တို႔လို ျမိဳ႕ၾကီးေတြ အတြင္းေလာက္မွာ ပဲ ရွိတာပါ။ သြားေရး၊ လာေရး (ေစ်းသြားရင္ေတာင္) သိပ္မနီး လွ တာ မို႔ ကိုယ္ပိုင္ကားေတြပဲ အားကိုးၾကရပါတယ္။ တက္ခစီ က လည္း အီေနေအာင္ ေပးရတာ။ (တစ္ခါတစ္ေလ တက္ခစီ စီးရရင္ စကာၤပူ ကို သတိရတယ္။) အိမ္တိုင္းလိုလို ကား ႏွစ္စီး၊ သံုးစီး ေတာ့ ရွိၾကတာပါပဲ။ ေနာက္ Texan Size လို႔ ေျပာၾကတဲ့ ကားအႀကီးေတြ ကို လည္း ႀကိဳက္ၾကတယ္။ တစ္ေယာက္ ထဲ ရံုးသြားတဲ့ ကားေတာင္ Ford F150 လို V-8 Truck ေတြ ေမာင္းတဲ့ သူက အမ်ားသား။
ဒီေလာက္ ကားေတြ မ်ားေနတာ ရန္ကုန္ လို လမ္းမ်ိုးေတြ ဆို ခက္ရခ်ည့္။ အဓိက ကေတာ့ Freeways ေတြ နဲ႔ Tollways ေတြ ကို သံုးၾကရပါတယ္။ Tollways ဆိုတာ ကလည္း ERP လို ပံုစံ ပိုက္ဆံေကာက္တာမို႔ အရွိန္ေလွ်ာ့စရာ မလိုပါဘူး။ (ကြာတာ ကေတာ့ အေကာင့္ဖြင့္ၿပီး RFID Tag နဲ႔ တန္းသံုးတာပါ။ Cash Card မရွိပါဘူး။) အဲ ဖရီးေဝး က လွမ္းလို႔ Tollways ပဲရွိတဲ့ ေနရာမွာ ပိုက္ဆံ မေပးခ်င္ လို႔ ေဘးလမ္းက သြားလည္း ရပါတယ္။ မီးပြိဳင့္ ျဖတ္ရမွာ ေလာက္ပါပဲ။
ဒီ Freeways နဲ႔Tollways အျမန္လမ္းေတြ တစ္ခု ကေန တစ္ခု ကို ကူးတဲ့ အခါ ရပ္စရာ မလိုပဲ အရွိန္ နည္းနည္း ေလွ်ာ့ၿပီး အလြယ္တကူ ကူးသြား လို႔ ရေအာင္ လည္း လုပ္ထားတာ မို႔ အခ်ိန္ကုန္ အရမ္းသက္သာပါတယ္။
ေအာက္ က Google Maps မွာ က်ေနာ္ေနတဲ့ (Houston, Texas) ျမိဳ႕က လမ္းဆံု တစ္ခု ကို ျပထားပါတယ္။ ဒီလို လမ္းဆံု မ်ိဳးေတြ ဒီမွာ အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္။ 
ဒီပံု ကေတာ့ Interstate 10 & Belt-way 8 ပါ။ လမ္းက ႏွစ္ထပ္ပါ။ (အဲလမ္းဆံု မွာ ေတာ့ အထပ္ထပ္ ပါ၊ ျမင္တဲ့ အတိုင္းပါပဲ။)
အေပၚက Freeway 10 & Sam Houston Tollway (Beltway 8) ေအာက္က ေတာ့ သူတို႔ ရဲ့  Feeder Roads ေတြေပါ့။ ဖရီးေဝး ဆိုတဲ့ အတိုင္း မီးပြိဳင့္ မပါတဲ့ လမ္း ႏွစ္လမ္း ကို အရွိန္ သိပ္မေလွ်ာ့ရပဲ ခ်ိတ္ဆက္ေပးသြားတာပါ။ I-10 အေပၚလမ္းမွာ အသြား ၇-လမ္း အျပန္ ၇-လမ္း ရွိပါတယ္။ Beltway မွာေတာ့ တစ္ဘက္ ေလးလမ္းစီပါ။ Beltway ကျမို႕ပတ္လမ္းပါ။ အတြင္းမွာ လည္း ျမို႕ပတ္အျမန္လမ္း နံပါတ္ 610 ရွိပါတယ္။
လူတစ္ေယာက္ထက္ ပိုမ်ားရင္ အျမန္လမ္းေပၚ မွာ အခြင့္အေရး ေပးေလ့ရွိပါတယ္။ Texas မွာေတာ့ HOV (High Occupancy Vehicles) Lane လို႔ ေခၚၿပီး California မွာေတာ့ Car Pool Lane လို႔ လည္း သိၾကပါတယ္။ ဒီလမ္းေတြ က ကားက်ပ္တဲ့ အခ်ိန္ မွာ အျခားလမ္းေတြ ထက္ အမ်ားႀကီး ပိုေခ်ာင္ ေလ့ရွိတာ မို႔ လူၾကံဳလိုက္မဲ့ အသိအကြ်မ္း မ်ား ရွိရင္ ေက်းဇူးေတာင္ တင္စရာ ကို ျဖစ္လို႔။
ေအာက္က Feeders ေတြ ကလည္း တစ္ျခမ္းကို သံုးလမ္းစီေလာက္ ရွိပါတယ္။ Feeders ေတြမွာေတာ့ မီးပြိဳင့္ ေတြ ပါပါတယ္။ ဂ-ေကြ႕ ကို ေတာ့ မီးပြိဳင့္ မေရာက္ခင္ ေလး မွာ ထားေပးပါတယ္။ ျပန္ေကြ႕ခ်င္ရင္ မီးပိြဳင့္ေစာင့္စရာ မလိုေတာ့ဘူးေပါ့။ Feeders ေတြ ကို Freeway နဲ႔အျပိဳင္ လုပ္ထားေပးတာ က ေတာ့ ဟူစတန္ ျမိဳ႕ရဲ့ ထူးျခားခ်က္ တစ္ခု ပါ။ အဝင္အထြက္ လြယ္သြားသလို Freeway က မွားထြက္မိရင္ လည္း ခန နဲ႔ ျပန္တက္လို႔ ရႏိုင္ပါတယ္။
ညာဘက္ခ်ိုးဘို႔ ေတာ့ အမ်ားအားျဖင့္ ရန္ကုန္ မွာလို ၾကက္လွ်ာစြန္း ေပါင္းသြားတဲ့ အေကြ့လမ္းရွိတတ္ပါတယ္။ မီးပြိဳင့္မိေန တဲ့ အခ်ိန္ ညာဘက္ေကြ့ဘို႔ျပင္ေနတဲ့ ကား မီးနီမွာ ကိုယ့္လမ္း ကားရွင္းလို႔ ညာဘက္ကို ေကြ႕ခြင့္ရွိပါတယ္။ ကားေတာ့ တစ္ခ်က္ရပ္ရပါတယ္။ ဒါကျပည္နယ္တိုင္းလိုလို မွာ ရႏိုင္တဲ့ အခြင့္အေရးတစ္ခုပါ။
Freeway I-10 & Feeder Roads မွာ အေပၚေအာက္ တစ္ဖက္ ၁၀ လမ္းစီေလာက္ ပါတာေတာင္ ေန႔တိုင္း လိုလို ကားက်ပ္ပါတယ္။ ကားေခ်ာင္ ရင္ ေတာ့ Freeway ေတြမွာ မိုင္ ၇၅-၈၀ (ကီလို ၁၂၀-၁၃၀ နီးပါး) ေလာက္ေတာ့ အနည္းဆံုး ေဆာ္ၾကတာပါပဲ။
ဒီလမ္းဆံု ကို စိတ္ၾကိုက္ အေပၚေအာက္ ေဘးဘီ ၾကည့္လို႔ ရေအာင္ Google Map & Street View ေတြ ကို ေအာက္မွာ ေပးထားပါတယ္။
https://www.google.com/maps/@29.7834464,-95.5622015,711m/data=!3m1!1e3
လမ္းေပၚက ျမင္ကြင္း
https://www.google.com/maps/@29.783321,-95.5626006,3a,79.7y,-137.79h,84.12t/data=!3m4!1e1!3m2!1soKiO7WynfHyN-h6R1G3BNw!2e0

ကယ္လီဖိုးနီးယား LA နားမွာ ေနတုန္းက လည္း တစ္ေနရာရာ သြားခ်င္ရင္ Freeway ပဲ အားကိုးရတာပါပဲ။ အသံုးမ်ားခဲ့ တာ က လည္း I-10 ပါ။ I-10 အတိုင္း ဟူစတန္ က ေန LA ေမာင္းသြားရင္ေတာ့ မိုင္ 1,600 ေလာက္ေမာင္းရမယ္။ (နားေမာင္းရင္ ႏွစ္ရက္ေလာက္ နဲ႔ ေရာက္မယ္ထင္ပါရဲ့။)
CALIFORNIA STREETS AND HIGHWAYS CODE ကို ေအာက္မွာ ေပးလိုက္ပါတယ္။
http://www.leginfo.ca.gov/.html/shc_table_of_contents.html
I-10 က ေတာင္ပိုင္း မွာရွိတဲ့ အျမန္လမ္းမႀကီး ျဖစ္ၿပီး အေနာက္ ကယ္လီဖိုးနီးယား က ေန ဖေလာ္ရီဒါ ျပည္နယ္အထိ၊ (Pacific က ေန အေရွ႕ Atlantic Ocean နား အထိ) မိုင္ ၂၅၀၀ နီးပါး ရွည္ပါတယ္။ လမ္းတစ္ေလ်ာက္လံုး တစ္ဘက္ ခုႏွစ္လမ္း၊ ရွစ္လမ္းသြား ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ျမိဳ႕ၾကီးေတြ နားနီးလာရင္ တစ္ေျဖးေျဖး လမ္းေတြ မ်ားလာမယ္။ အခ်ိဳ႕ ေတာဘက္မွာ ႏွစ္လမ္း၊ သံုးလမ္း ျဖစ္ခ်င္ ျဖစ္ပါမယ္။
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Interstate_10

ဒီမွာသံုးမဲ့ ဘတ္ဂ်က္ရဲ့ အခ်ိဳ႕က ကားေမာင္းသူ ေတြ ဆီ က လာတာပါ။ ဓါတ္ဆီ နဲ႔ ဒီဇယ္ မွာ ဒီ လမ္းအတြက္ အခြန္ ထည့္ေကာက္ ထားပါတယ္။ စေကာက္တုံး က ေတာ့ တစ္ျပားႏွစ္ျပားေပါ့။ ခုဆို ဓါတ္ဆီ တစ္ဂါလံ အတြက္ ပ်မ္းမွ် ၂၆ျပားေက်ာ္ေလာက္ ေကာက္တယ္ လို႔ သိရပါတယ္။
https://www.eia.gov/tools/faqs/faq.cfm?id=10&t=10
ဒီလို အခြန္မ်ိး ျမန္မာျပည္ မွာ လုပ္မယ္ ဆိုရင္ ေတာ့ မတရားရာ က်မလားပဲ။ ဘီးခြန္ ဆိုတာ လည္း ေကာက္တယ္။ ျမိဳ႕ဝင္ေၾကး လည္း ေပးရတယ္။ တိုးဂိတ္ မွာလည္း ေပးရေသးတယ္။ ဆိုေတာ့....


၄။ မဟာရန္ကုန္
အေပၚမွာ က်ေနာ္ ယွဥ္ျပခဲ့တဲ့ ျမိဳ႕ေတြ နဲ႔ ယွဥ္ရင္ မဟာရန္ကုန္ျမိဳ႕ေတာ္ ကလည္း သူတို႔ နည္းတူ လူဦးေရ ေရာ အရြယ္အစား ေရာ ကMega-City တစ္ခု အဆင့္မွာ ရွိေနတယ္ ဆိုတာ ျငင္းလို႔ မရပါဘူး။ (အဲ အိမ္ေစ်း အပါအဝင္။)
ေနာက္လမ္းကူးတဲ့ သူေတြ အဆင္ေျပေအာင္ အျခားႏိုင္ငံတိုင္းလိုမွာ ရွိေလ့ရွိတဲ့ လူကူးမီးပြိဳင့္လို (သို႔) လူကူးတံတား မ်ိဳးေတြလည္း ထားေပးသင့္ပါတယ္။ Accessible
ျဖစ္ရင္ေတာ့ပိုေကာင္းတာေပါ့။ လူေတြလည္း အႏာၱရာယ္ ကင္းကင္းကူးႏိုင္ေအာင္ပါ။ (က်ေနာ္ ကားစီးရင္ ထိုင္ရတာ က ကိုယ္ေမာင္းေနက် ဘယ္ဘက္မွာ ဆိုေတာ့ ေျပာရမယ္ ဆို မေမာင္းေပမဲ့ ဒရိုင္ဘာ တစ္ေယာက္ လို ေတြးၾကည့္မိပါတယ္။ လူေတြဒီေလာက္ ပ်ားပန္းခတ္ေနတဲ့ ေနရာ ကိုယ့္အက်င့္ နဲ႔ ဆို ရပ္ေနရမယ္ ထင္ပါတယ္။)
ရန္ကုန္ မွာ လည္း လမ္းႏွစ္ထပ္ ေတြ ေတြ႕ပါတယ္။ အျမန္လမ္း မဟုတ္ပဲ ေတာင္မေရာက္ ေျမာက္မေရာက္ ဂံုးေက်ာ္ တံတားသာသာ မို႔ ဟိုမေရာက္ ဒီမေရာက္၊ Ramps ေတြ နဲ႔ ေနရာေတာင္ ပိုရႈပ္သြားသလို ပါပဲ။ (က်ေနာ့္အျမင္ပါ။) ဒီလို ဂံုးေက်ာ္တံတားေတြ ေဆာက္ လမ္းေတြ ျဖစ္သလို ျပင္ေနတဲ့ အဆင့္ နဲ႔ ေတာ့ ဒီလမ္းက်ပ္တဲ့ ျပႆနာ က ရွင္းသြားဘို႔ မျမင္ပါဘူး။
လူတန္းစား အခ်ိဳ႕ ကား နည္းနည္း ပိုစီးလာႏိုင္တာ ကို ရမယ္ရွာရင္ သင့္ေတာ္မယ္ လို႔ မထင္တာေတာ့ အမွန္ပါ။
ဘတ္ဂ်က္ေၾကာင့္ လို႔ လြယ္လြယ္ေျပာရင္ ဆင္ေျခေပးရင္လည္း ရပါတယ္။ အေၾကာင္းရင္း ရွာရင္ ေျပာလို႔လည္း ကုန္မွာ မဟုတ္သလို အလကား အကုသိုလ္ ပြားမွာ မို႔...
City/Urban Planning နားလည္ကြ်မ္းက်င္တဲ့ ပညာရွင္ေတြ ကို ဖိတ္ေခၚၿပီး Expressed Ways, Public Mass Transit စတဲ့ စနစ္ေတြ ကို စဥ္းစားဘို႔ လိုေနပါၿပီ။ (ဒါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ Proposal Presentation & Animations ေတြ႕မိပါတယ္။ လမ္းႏွစ္ထပ္ လုပ္ဘို႔  နဲ႔ MRTထည့္ဘို႔။ လိုအပ္ခ်က္ မီမယ္လို႔ ေတာ့မထင္ေသးပါ။) လမ္းႏွစ္ထပ္ လုပ္ရင္လည္း အေပၚက Expressed Ways ေတြ မွာ တိုးလာမဲ့ ကားအေရအတြက္ ကို ထည့္စဥ္းစားေပးဘို႔ လိုအပ္ ပါလိမ့္မယ္။ အနည္းဆံုး တစ္ဘက္ သံုးလမ္းသြား ေလာက္ ရွိမွ ေရရွည္သံုးဘို႔ အဆင္ေျပပါမယ္။ ႏွစ္လမ္းထဲရွိတဲ့ Tollway မွာ ကားပိတ္တတ္တာ ေန႔စဥ္ လို ၾကံဳဘူးလို႔ပါ။ ခ်ဥ္းကပ္လမ္း ပံုစံ ေတြ ကို လည္း ႏိုင္ငံ တကာ အျမန္လမ္းမ ေတြ ရဲ့ ပံုစံ မ်ိဳး ျဖစ္ေအာင္ လုပ္သင့္တယ္ လို႔ ထင္ပါတယ္။)
ေလာေလာဆယ္ ရန္ကုန္မွာ ေျပးျမင္တာကေတာ့ ျမို႕ပတ္ရထားလမ္းေနရာ။ သံုးတတ္ရင္ သံုးေလးမ်ိဳး သံုးလို႔ ရေလာက္ပါတယ္။ ရွိၿပိးသား ဂုန္းေက်ာ္တစ္ခ်ို႕ေတာ့ ဖ်က္သင့္တန္ ဖ်က္ေပါ့။ (က်ေနာ့္ အျမင္ပါ။)
ဒီျမိဳ႕ပတ္လမ္း နဲ႔ ရထားစနစ္ ကို အဆင့္ျမွႈင့္ဘို႔ အတြက္ လိုအပ္မဲ့ ဘတ္ဂ်က္ အကူအညီ ေခ်းေငြ ကို JICA နဲ႔လက္မွတ္ထိုး ၿပီး သေဘာတူထားၿပီ လို႔ သိရပါတယ္။
October 16, 2015
Signing of Japanese ODA Loan Agreement with Myanmar: Support for the Yangon urban transportation network, a stable power supply to the Greater Yangon area and the East-West Economic Corridor
http://www.jica.go.jp/english/news/press/2015/151016_01.html
ဘယ္လို ဘယ္အဆင့္ အထိ လုပ္မယ္ ဆိုတာ ေတာ့ ရွာ မၾကည့္ရေသးပါဘူး။ တစ္ခ်ိန္ထဲ မွာ ပဲ ျပင္တုန္း အျမန္ကားလမ္း နဲ႔ ရထားလမ္း တြဲတင္လို႔ ရရင္ေတာ့ ပိုေကာင္း မယ္ လို႔ ျမင္ပါတယ္။ အဆင္ေျပ ရင္ Utilities Infrastructure ေတြ အတြက္ ပါေနရာ ရႏိုင္ပါတယ္။ အခြင့္အေရး ဆိုတာ က အျမဲတမ္း ရမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ မဟုတ္ ရင္ ေတာမေရာက္ ေတာင္မေရာက္ ဂံုးေက်ာ္ တံတားေတြ လို ေဇာ္ကန္႔လန္႔ မျဖစ္ေစ ခ်င္တာ ေတာ့ အမွန္ပါ။ 

ေလဆိပ္ ကို သြားဘို႕ ကလည္း လမ္းကြ်မ္းက်င္တဲ့ သူကို သံုးေလးနာရီ ၾကိဳေခၚထားတာေတာင္ အမီေရာက္ ဘို႔ မေသခ်ာခ်င္ဘူး။

US မွာ ေတာ့ ဒီလို အျမန္လမ္းမေတြ (ျမိဳ႕ျဖတ္လမ္း၊ ျမိဳ႔ပတ္လမ္း အပါအဝင္) ကို လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရး (လမ္း၊ တံတား) တာဝန္ယူေလ့ ရွိၿပီး ျမိဳ႔ထဲ က လမ္းသြယ္၊ လမ္းမ ေတြ ကို ေတာ့ စည္ပင္သာယာ က တာဝန္ယူရပါတယ္။
JICA & Yagon-2040
ရန္ကုန္ျမိဳ႕ရဲ့ လက္ရွိအေျခအေန နဲ႔ မဟာရန္ကုန္ ၿမိဳ႕ျပဖြံ့ၿဖိဳးေရး မဟာဗ်ဴဟာ စီမံကိန္း ၂၀၄၀ နဲ႔သက္ဆိုင္တဲ့ Japan International Cooperation Agency (JICA) နဲ႔ Yangon City Development Committee (YCDC) ပူးတြဲ ေလ့လာထားတဲ့ A Strategic Urban Development Plan of Greater Yangon Reports ေတြပါ။ လက္ရွိအေျခအေန ကို လည္းေဖာ္ျပထားတာ ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ လမ္းက်ပ္တာ၊ Water Tap တိုင္းမွာ ဘက္တီးရီးယား ေတြ႕ေနတာ၊ Sanitation လိုအပ္ခ်က္ ေတြ အပါအဝင္ပါ။
Infrastructure upgrade အတြက္ အေျခအေန ေကာင္းတစ္ခု လို႔ ပဲ ဆိုရပါလိမ့္မယ္။
FINAL REPORT I  http://open_jicareport.jica.go.jp/pdf/12122511.pdf
FINAL REPORT II  http://open_jicareport.jica.go.jp/pdf/12145967.pdf
Credit to Linn Kyaw Zaw for the web links

အေသးစိတ္ ဖတ္ၾကည့္ရင္ သူတို႔ရဲ့ အားစိုက္ထုတ္မႈ မနည္းလွတာ ကို ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။
သတိျပဳရမွာ က အခ်က္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား က အမွန္ေတြ အေသးစိတ္ နဲ႔ လုပ္သင့္တာေတြ ကို မီးေမာင္းထိုးျပထားတာ ျဖစ္ေပမဲ့ တကယ္လုပ္မဲ့ အခါ အတားအဆီး ေတြ ရွိေနအံုးမယ္ ဆိုတာပါ။ ဒီအခ်က္ ကို ေအာက္မွာ ေဖာ္ျပေပးထားတဲ့ သတင္းတစ္ပုဒ္ မွာ ေတြ႔ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။
ယေန႔ အခ်ိန္အထိ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ JICA က တင္ျပခဲ့ေသာ က်ယ္ျပန္႔သည့္ အစီအစဥ္ကို ျမန္မာအစိုးရ၏ အေကာင္အထည္ ေဖာ္မႈက ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ပင္မရွိဟု ဆူဇူကီးမာဆာဟီကိုက ေျပာသည္။
ရန္ကုန္ကို ကယ္ၾကစို႔။
http://burma.irrawaddy.com/article/2015/04/04/73560.html

ဘတ္ဂ်က္၊ နည္းပညာ၊ အေတြ႕အၾကံဳ ရွိတဲ့ အင္ဂ်င္နီယာ နဲ႔ ကန္ထရုိက္ ေတြ လည္း လိုအပ္ မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခား အကူအညီ လိုအပ္တာ လည္း အမွန္ပါ။ ေကာင္းမြန္တဲ့ နည္းစနစ္ (Public Works Construction Regulations & Control) ေတြ လည္း ရွိဘို႔လိုအပ္ပါမယ္။
ဒါ့အျပင္ လိုအပ္ခ်က္ မရွိဘူး လို႔ လည္း မေျပာႏုိင္ပါဘူး။ စာဖတ္သူ ကိုယ္တိုင္ ေသခ်ာ ေလ့လာၾကည့္ၿပီး ဆန္းစစ္ သံုးသပ္ေစလိုပါတယ္။
Building Codes က တစ္ပိုင္း ဒီ့အျပင္ Municipal Codes & City Ordinance ေတြ လည္းရွိအံုးမွ။ ပစ္ထားသလို ျဖစ္ေနတာ က လည္း ၾကာၿပီ ဆိုေတာ့။
ကိုယ့္အက်ိုးအတြက္ ပဲ ၾကည့္ၿပီး ကန္႔လန္႔တိုက္တတ္တဲ့ သူေတြ က လည္း ကိုယ့္စရိတ္ နဲ႕ ကိုယ္ အလိုက္တသိ သြားဘို႔ မေျပာနဲ႔  စရိတ္ေပးရင္ ေတာင္...
ျမိဳ႕ျပလူေနမႈ အရည္အေသြး ကေတာ့ မေျပာေတာ့ပါဘူး။ ကားရႈတ္တာ အျပင္ အျခား ျပင္စရာ ဆိုလို႔ အမိႈက္ေလး စည္းကမ္းမဲ့ ပစ္လို႔ ရႈတ္ေနတာရယ္၊ ေရေလး၊ ေလေလး မသန္႔တာရယ္၊ အစားအေသာက္ မစားရဲတာေလးရယ္၊ အသံေလး ဆူညံတာရယ္၊ မီးေလးမမွန္တာရယ္၊ ျခင္ေလးယင္ေလး ေပါတာရယ္ နဲ႔ လမ္းေပၚ ဟိုေထြးဒီေထြး ကြမ္းေသြးခ်ည္း ျဖစ္ေနတာေလး ေလာက္ပါ။ ဒါေတြ ကို ျပင္ႏိုင္ဘို႔ Infrastructure ေတြ က အဓိက က်ေနေတာ့လည္း....

Summary
ဒါေလးေတြ ပိုေကာင္းေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ၾကမလဲ ကို စဥ္းစားေပးၾကပါ။
၁။ ယာဥ္စည္းကမ္း၊ လမ္းစည္းကမ္း၊ လူစည္းကမ္း။
၂။ အျမန္လမ္းမ ႏွင့္ သက္ဆိုင္ေသာ Highway-Codes မ်ား။
၃။ ကုန္က်စရိတ္ နဲ႔ ကားလမ္း အသံုးျပဳသူမ်ား။
၄။ ကားအေရ အတြက္ ထိန္းသိမ္းေရး နဲ႔ လမ္းေပၚမွာ မရွိသင့္ေတာ့တဲ့ ကားေတြ ကို လိုင္စင္ဆက္ထုတ္ မေပးဘို႔။
၅။ Public Transportations : သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး စနစ္မ်ား ပိုမိုေကာင္းမြန္ ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ဘို႔
၆။ ေလဆိပ္ အသြားအျပန္ ခရီးစဥ္။
၇။ Infrastructure

စာေရးသူ ၏ အာေဘာ္ ကို လြတ္လပ္စြာ သေဘာထားကြဲလြဲ ခြင့္ရွိပါေၾကာင္း....
Download PDF: "I002_R02 Transportation Infrastructure and Yangon.pdf"

Sunday, November 15, 2015

ျမိဳ႕ျပ အေျခခံ စနစ္မ်ား ႏွင့္ စည္ပင္သာယာ ဝန္ေဆာင္မႈ စနစ္မ်ား အေၾကာင္း မိတ္ဆက္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ ရဲ့ Infrastructure ေတြ ကို မြမ္းမံဘို႔ Mega-City ျဖစ္ေနတဲ့ မဟာရန္ကုန္ ရဲ့ လိုအပ္ခ်က္ ေတြ ကို ေဆြးေႏြးႏိုင္ဘို႔ အခ်က္ေတြကို File Upload တင္ေပးလိုက္ပါတယ္။ (Rev 4, 28 Nov 2015)
တိုးတက္လာတဲ့ လူဦးေရ နဲ႔ မြမ္းမံ ရမဲ့ စနစ္ေတြ အေၾကာင္းပါ။ အင္မတန္ အိမ္ယာ ေစ်းႀကီးတဲ့ ျမိဳ႕ ျဖစ္ေနေပမဲ့ အေျခခံ စနစ္ေတြ မျပည့္စုံေသးတာ ကို မဟာရန္ကုန္ က စၿပီး ျပင္ႏိုင္ေအာင္ အေျဖရွာ ေပးႏိုင္ဘို႔ပါ။
လက္ရွိအစိုးရ ဖြဲ႔ေတာ့ မဲ့ NLD ပါတီ ရဲ့ စီးပြားေရး မူဝါဒ အခ်က္ ငါးခု ေျမာက္ က လည္း Infrastructure ေတြ ကို မြမ္းမံဘို႔  ျဖစ္တာမို႔ အေကာင္အထည္ ေပၚႏိုင္ပါေစ လို႔ ဆႏၵလည္းျပဳ လိုအပ္ခ်က္ ေတြ ကို လည္း ေလ့လာတဲ့ သေဘာပါ။

ျမန္မာႏိုင္ငံ နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ျမိဳ႕ျပအေျခအေန ေတြ အေၾကာင္း ေျပာဆို ေဆြးေႏြး ၾကတဲ့ အခါ ျပည္ပေရာက္ ျမန္မာ အင္ဂ်င္နီယာ ေတြ နဲ႔ ႏိုင္ငံျခားသား အင္ဂ်င္နီယာ ေတြ သေဘာ တူညီတဲ့ အေၾကာင္းအရာ တစ္ခု ကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ က Public Infrastructure ေတြ ကို တိုးခ်ဲ႕ ၿပီး ပိုမို ေကာင္းမြန္ ေအာင္ လုပ္သင့္ ေနၿပီ ဆိုတဲ့ အခ်က္တစ္ခုပါ။
ဒီေနရာမွာ Public Infrastructure ဆိုတာ ကေတာ့ ႏိုင္ငံ တစ္ခု၊ ျမိဳ႕ျပတစ္ခု ရဲ့ လူေနမႈ နဲ႔ စီးပြားေရး ဖြံ႕ျဖိဳး တိုးတက္ ဘို႔ အေထာက္အပံ့ ေပးမဲ့ အေျခခံ စနစ္ေတြ ကို ဆိုလိုပါတယ္။ ဒါကို Hard Infrastructure နဲ႔ Soft Infrastructure လို႔ ႏွစ္ပိုင္းခြဲႏိုင္ပါတယ္။
Hard Infrastructure လို႔ေခၚတဲ့ အေျခခံ စနစ္ေတြ ကိုၾကည့္ရင္။

1. ခရီးသြား အဆင္ေျပဘို႔ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရး ကြန္ယက္မ်ား။ (ကားလမ္း၊ အျမန္လမ္း၊ ရထားလမ္း၊ ၿမိဳ႕ျပ လူမ်ားစု ပို႔ေဆာင္ေရး စနစ္မ်ား၊ တံတား၊ ကားဂိတ္၊ဘူတာ၊ သေဘာၤဆိပ္၊ ေလဆိပ္၊)
2. မိုးေရ ႏွင့္ ေရအရင္းအျမစ္ စီမံခန္႔ခြဲ ေရး ႏွင့္ ေရသန္႔ ေပးေဝေရး စနစ္မ်ား၊
3. မိလႅာ ႏွင့္ ေရဆိုး သန္႔စင္ေရး ႏွင့္ စြန္႔ပစ္ေရး စနစ္မ်ား၊
4. အမိႈက္သိမ္း စနစ္ ႏွင့္ စနစ္တက် စြန္႔ပစ္ ေရး စနစ္မ်ား၊ သန္႔ရွင္းေရး စနစ္မ်ား။
5. အဆိပ္အေတာက္ (သို႔) အႏၱာရာယ္ ျဖစ္ေစႏိုင္ေသာ အမိႈက္မ်ား စနစ္တက် သန္႔စင္ စြန္႔ပစ္ေရး စနစ္မ်ား။
6. လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္အား ထုတ္လုပ္ေရး ႏွင့္ ျဖန္႔ေဝေရး စနစ္မ်ား၊
7. ဆက္သြယ္ေရး တယ္လီဖုန္း၊ ေကဘယ္ (တီဗီ၊ အင္တာနက္) ႏွင့္ အေရးေပၚ အခ်က္ေပး ႏွင့္ ကာကြယ္ေရး စနစ္မ်ား၊

ဒုတိယ အမ်ိဳးအစား က ေတာ့ ႏိုင္ငံ တိုးတက္ေရး နဲ႔ ျပည္သူေတြ ရဲ့ လူေနမႈ ဘဝ တိုးတက္ေရး (စားဝတ္ေနေရး၊ က်န္းမာေရး၊ ပညာေရး၊ လူမႈေရး၊ အပန္းေျဖ ေရး နဲ႔ အသက္ အိုးအိမ္ စည္းစိမ္ လံုျခံုစိတ္ခ် မႈ ရွိေရး) အတြက္ လိုအပ္တဲ့ Soft Infrastructure လို႔ ေခၚတဲ့ အဖြဲ႔အစည္း ေတြ၊ စီမံခန္႔ခြဲမႈ စနစ္ေတြ နဲ႔ ၄င္းတုိ႔ရဲ့ အေျခခံ အေဆာက္အအံုေတြ ကို ဆိုလိုပါတယ္။

• အုပ္ခ်ုပ္ေရး တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရး။ ။ အုပ္ခ်ုပ္ေရး၊ တရားစီရင္ေရး၊ စီမံခန္႔ခြဲေရး၊ လံုျခံဳေရး၊ အေရးေပၚ (ရဲတပ္ဖြဲ႔၊ မီးသတ္တပ္ဖြဲ႔၊ အေရးေပၚသူနာျပဳ / လူနာပို႔ေဆာင္ေရးႏွင့္ သဘာဝ ကပ္ေဘး ကာကြယ္ေရး စနစ္မ်ား)၊ ႏိုင္ငံေတာ္ ကာကြယ္ေရး နဲ႔စစ္ဘက္ဆိုင္ရာ။
• စီးပြားေရး။ ။ ဘဏ္၊ ေစ်းကြက္၊ အေျခခံ စီးပြားေရး ႏွင့္ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ ဆိုင္ရာ စက္ရံု အလုပ္ရံု၊ ဝန္ၾကီးဌာန (လယ္ယာ၊ စက္မႈ၊လက္မႈ၊ သယံဇာတ။)
• လူမႈေရး။ ။က်န္းမာေရး၊ (ေဆးရံု၊ေဆးခန္း)၊ ပညာေရး (စာသင္ေက်ာင္း၊ သင္တန္းေက်ာင္း၊ တကၠသိုလ္)၊ ကပ္ေဘး မွ ျပန္လည္ျပိဳးေထာင္ေရး။
• ရိုးရာဓေလ့ ယဥ္ေက်းမႈ၊အားကစား ႏွင့္ အပန္းေျဖေရး။ ။အားကစားရံု၊ အားကစားကြင္း၊ ပန္းျခံ၊ ျပတိုက္၊ ရုပ္ရွင္၊ ေရွးေဟာင္းအေမြ အႏွစ္၊ဘာသာေရး ဆိုင္ရာ အသင္းအဖြဲ႔ မ်ား။

ဒီလိုအပ္ခ်က္ေတြ က လည္း ၿမိဳ႕ျပ စည္ပင္သာယာေရး (ျမဴနီစီပါယ္) စနစ္ ေတြ အတြက္ အေျခခံ ျဖစ္ေနျပန္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံ တကာ ရဲ့ ၿမိဳ႕ေတြ မွာ သူတို႔ ၿမိဳ႕တိုးတက္ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး အတြက္ အစီအစဥ္ ေတြ ရွိေနေလ့ရွိပါတယ္။ ကုိယ့္ၿမိဳ႕စီးပြားေရး နဲ႔ လူေနမႈ ဘဝတိုးတက္ဘို႔၊ သန္႔ရွင္း သာယာလွပဘုိ႔၊ နာမည္ေကာင္း ရွိဘို႔ နဲ႔ထိန္းသိမ္း ႏိုင္ဘို႔၊ လံုျခံဳစိတ္ခ် ရဘို႔၊ စီးပြားေရ အရေရာ၊ အလည္အပတ္ အတြက္ပါ ဆြဲေဆာင္မႈ ရွိဘို႔ ေရတို၊ ေရရွည္စီမံကိန္း ေတြ သတ္မွတ္ ၿပီး ၿမိဳ႕က်က္သေရ နဲ႔ ဂုဏ္သိကၡာ ရွိေအာင္ ၿမိဳ႕ေတာ္ဝန္ နဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး စနစ္ ေတြ စည္ပင္သာယာ၊ အျခားလူမႈေရး၊ လိုအပ္ခ်က္ ေတြ ကို စနစ္တက် အုပ္ခ်ုပ္ စီမံ ခန္႔ခြဲ ေနႏိုင္ဘို႔ လိုအပ္ပါတယ္။
စာေရးသူ အေနနဲ႔ ဆရာႀကီးတစ္ေယာက္ မဟုတ္သလို Jack-of-All-Trades မဟုတ္တာ မို႔ ကိုယ္ ရင္းႏွီးကြ်မ္းဝင္တဲ့၊ လုပ္ငန္းအေတြ႕ အၾကံဳနဲ႔ တိုက္ရိုက္ ပတ္သက္တဲ့ ၿမိဳ႕ျပေဒသ အေဆာက္အအံု ေတြ ဘက္ ရႈေထာင့္ကေန ပဲ ၾကည့္ၿပီး ေဆြးေႏြး မွာပါ။ မဟာ ရန္ကုန္ ၿမိဳ႕ေတာ္ အတြက္ အဆင့္ျမွင့္ ဘို႔ လိုအပ္တဲ့ ျမိဳ႕ျပလူေနမႈ စနစ္ မွာ ရွိသင့္တဲ့ ဝန္ေဆာင္မႈ အေၾကာင္းအရာ အခ်ိဳ႕ ကို ဦးစားေပး ေဆြးေႏြး သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ျမိဳ႕လို႔ေခၚလိုက္ရင္ ျမိဳ႕အဂၤါရပ္ေတြ နဲ႔ ညီဘို႔ လိုပါတယ္။ ဒီအဂၤါရပ္ ဆိုတဲ့ စကားလံုး မွာ လည္း ေခတ္နဲ႔ လည္း လိုက္ေလ်ာ ညီေထြ ရွိတဲ့ အဂၤါရပ္မ်ိဳး ေတြ ကို ဆိုလိုပါတယ္။ ျမိဳ႕ေတာ္ ဆိုရင္ လည္း ျမိဳ႕ေတာ္ တစ္ခု ရဲ့ လိုအပ္ခ်က္ နဲ႔ ညီဘို႔ လိုအပ္ပါမယ္။ အနာသိမွ ေဆးရွိမွာ မို႔ လုပ္သင့္တာ နဲ႔ ျဖစ္သလို လုပ္ေနရတာ ေတြ ကို အေျခအေန ဆိုးသည္ထက္ ဆိုးသည့္ ဘက္ ကို မသြားပဲ အျမန္ဆံုး ျပဳျပင္ႏိုင္ဘို႔ ႀကိဳးစားၾကရမွာပါ။ စနစ္ က်တဲ့ စီမံခန္႔ခြဲမႈ ေတြ လုပ္ထံုးလုပ္နည္း ေတြ ခ်မွ ၿပီး သင့္ေတာ္တဲ့ စီမံကိန္းေတြ ကို လည္း အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္ ႏိုင္ဘို႔ လိုအပ္ပါတယ္။
ျမိဳ႕လို႔ ဆိုလိုက္တာ နဲ႔ စနစ္တက် ေဖာက္လုပ္ထားတဲ့ လမ္းေတြ ရွိရမယ္။ ရာဇဝတ္ မႈ နဲ႔ မီးေဘးအႏာၱရာယ္ ေတြ တင္ မက သဘာဝ ေဘးအႏာၱရာယ္ အတြက္ ကာကြယ္မႈ အစီအစဥ္ ေတြ ရွိရမယ္။ ေရ၊ မီးအစံု ရွိရမယ္။ အမိႈက္ ေတြ ရွင္းရမယ္။ သန္႔ရွင္းမႈ ရွိရမယ္။ အနားယူ အပန္းေျဖ၊ ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ဘို႔ ပန္းျခံေတြ၊ ကစားကြင္းေတြ ရွိရမယ္။ က်န္းမာေရး အတြက္ လိုအပ္တဲ့ ေဆးရံု၊ ေဆးခန္း နဲ႔ အေရးေပၚ လူနာေစာင့္ေရွာက္မႈ စနစ္ေတြ ရွိရမယ္။ ေနခ်င္ စဖြယ္လည္း ျဖစ္ေနရပါမယ္။
ဟုတ္ကဲ့။ ျမိဳ႕ျပတစ္ခု မွာ ေနတဲ့ သူေတြ အတြက္ ဒါေတြက ရသင့္တဲ့ အေျခခံ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ပါ။ ေရ၊မီး အစံု လိုခ်င္ပါတယ္။ ျခင္ကိုက္ မခံျခင္ၾကပါဘူး။ အစားအေသာက္ေတြ ယင္နားတာ မႀကိဳက္ၾက ပါဘူး။ အမိႈက္ေတြ နဲ႔ နံေစာ္ညစ္ပတ္ေနတာ လည္း ႀကိဳက္ၾကမယ္ မထင္ပါဘူး။ သြားေရးလာေရး လည္း လြယ္ကူေခ်ာေမြ႕ေစခ်င္ပါမယ္။ စိတ္ခ်မ္းသာစြာ သြားလာေနထိုင္ခ်င္ၾကပါမယ္။
ဒါဆို ဒီလို စည္ပင္သာယာ ဝန္ေဆာင္ မႈ ေတြ အလကား ရႏိုင္မလား ဆိုရင္ လည္း မရႏိုင္ပါဘူး လို႔ပဲ ေျဖရပါမယ္။။ လမ္းေတြခင္းတာ၊ လူသြား ပလက္ေဖာင္းေတြ၊ မီးပြိဳင့္ေတြ၊ ေရ၊ မီး၊ မိလႅာ စနစ္ေတြ အပါအဝင္ Infrastructure ေတြ အားလံုး ကို ေဆာက္လုပ္ဘို႔၊ ထိန္းသိမ္းဘို႔၊ မြမ္းမံ ခ်ဲ႕ထြင္ဘို႔ ကုန္က်စရိတ္ ေတြ လည္း ရွိပါတယ္။ ဒီကုန္က် စရိတ္ ေတြ ကို ျမိဳ႕ကို စနစ္တက် စီမံခန္႔ခြဲမႈ ေတြ က ရလာတဲ့ အခြန္အေကာက္ ေငြေတြ၊ မ တည္ေငြ ေတြ နဲ႔ ျဖည့္ဆီးေပးရပါတယ္။ ျမိဳ႕ေတာ္ေတြ ရဲ့ စီမံ ခန္႔ခြဲ မႈ လိုအပ္ခ်က္ ကို ေနာက္ ပိုင္း စာစုေတြ မွာ ဆက္လက္ ေဆြးေႏြးေပးသြားပါမယ္။
ရန္ကုန္ ၿမိဳ႕ေတာ္ မွာ ဒုတိယ ကမၻာစစ္ မျဖစ္မီ က လူဦးေရ ငါးသိန္းခန္႔ ပဲ ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ခုလက္ရွိ အေျခအေန မွာ လူဦးေရ က ငါးသန္း မက ေတာ့တာ မို႔ မဟာ ရန္ကုန္ ၿမိဳ႕ေတာ္ လို႔ ေျပာရမွာပါ။ လူဦးေရ ဆယ္ဆ မက တိုးလာေပမဲ့ ကိုလိုနီ ေခတ္ တံုး က ၿမိဳ႕ေတာ္စည္ပင္ သာယာေရး အတြက္ စနစ္တက် တြက္ခ်က္ ေဆာက္လုပ္ခဲ့ တဲ့ ေရေပးေဝေရး၊ မိလႅာစနစ္ နဲ႔ စည္ပင္သာယာ ဝန္ေဆာင္မႈ ေတြ က ဘယ္ေလာက္အဆင့္ အထိ တိုးခ်ဲ႕မႈ ရွိခဲ့ပါသလဲ။ ဘယ္ေလာက္ အထိ ထိန္းသိမ္း ထား ႏိုင္ခဲ့ သလဲ။ ဆိုတဲ့ ေမးခြန္း ကို ေျဖႏိုင္တဲ့ သူရွားပါလိမ့္မယ္။ ႏွစ္ေပါင္း ခုႏွစ္ဆယ္ ဆိုတာ နည္းတဲ့ အခ်ိန္ မဟုတ္တာ မို႔ အခ်ိဳ႕ စနစ္ ေတြ ခုခ်ိန္ အထိ သံုးလို႔ ရေနဆဲ ဆိုရင္ေတာင္ လဲလွယ္၊ မြမ္းမံ ဘို႔ လိုအပ္ေန ေလာက္ပါၿပီ။ လူဦးေရ က လည္း ထပ္တိုး လာဘို႔ရွိပါတယ္။
မြမ္းမံတယ္ ဆိုတဲ့ ေနရာမွာ လက္ရွိ အေျခအေန ကို ေျပလည္းရံု ေလာက္သာမက ေရရွည္ အတြက္၊ တိုးတက္လာမဲ့ လူဦးေရ၊ ေျပာင္းလဲလာႏိုင္တဲ့ စီးပြားေရး အေျခအေန နဲ႔ အေဆာက္အအံု အမ်ိဳးအစား၊ စတာ ေတြ ကို ပါျခံဳငံု သံုးသပ္ၿပီး အနာဂါတ္ အခ်ိန္ အတိုင္းအတာ တစ္ခု အတြက္ ပါျပင္ဆင္ထား ဘို႔ လိုအပ္ပါတယ္။
ဒါ့အျပင္ ဒီ ႏွစ္ေပါင္း ခုႏွစ္ဆယ္ အတြင္း ႏိုင္ငံ တကာ မွာ နည္းစနစ္ ေတြ က လည္း အေတာ္ေလး တိုးတက္ေျပာင္းလဲ ခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ နဲ႔ ရင္ေပါင္တန္း ႏိုင္ဘို႔ အတြက္ က ကိုယ့္ေနရာ တစ္ခုထဲ ကြက္ၾကည့္ေန လို႔ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ အျခားႏိုင္ငံ ၿမိဳ႔ျပ ေတြ ရဲ့ တိုးတက္မႈ ကို လည္း မ်က္ေျခမျပတ္ ဘို႔ လိုအပ္ပါတယ္။
အခု လက္ရွိျဖစ္ေနတာက

1. ခရီးသြား ရတာ အဆင္မေျပၾကပါဘူး။ ကားေတြ ပိတ္က်ပ္ေနတယ္။ အခ်ိန္အရမ္းကုန္တယ္။ ဘတ္စ္ကားေတြ၊ လုိင္းကားေတြ က လည္း လူေတြ က်ပ္က်ပ္တည္းတည္း စီးေနရတုန္း၊ လမ္းသြားရတာ လည္း အဆင္မေျပၾကပါ။
2. မိုးေရကို စနစ္တက် မစြန္႔ထုတ္ႏိုင္၊ ေသာက္ေရအျဖစ္လည္း ေရကန္ေတြ နဲ႔ မစုေဆာင္းႏိုင္ေသးပါ။ ေရအရင္းအျမစ္ စီမံခန္႔ခြဲ ႏိုင္မႈ အားနည္းေနပါေသးတယ္။
3. ေရသန္႔ ေပးေဝေရး စနစ္မ်ား ကို ၾကည့္ရင္လည္း ႏိုင္ငံတကာ နဲ႔ WHO ကလက္ခံ ႏိုင္တဲ့ ေရသန္႔ အဆင့္ ေပးေဝႏိုင္မႈ အားနည္းပါတယ္။ tap water က မသန္႔ပါ၊ စည္ပင္ေရ မေပးႏိုင္တာ မို႔ သဘာဝဆိုးက်ိဳးမ်ားစြာ ေပးမဲ့ အထပ္ျမင့္ နဲ႔ အဝီစိတြင္းေတြ တူးၿပီး ေျမေအာက္ေရ ကို မတန္တဆ ထုတ္ယူ သံုးစြဲေနရပါတယ္။ ေရကို ဆိုးဝါးစြာ ညစ္ညမ္းေစမဲ့ ေျမေအာက္ အုတ္ကန္ ေတြ နဲ႔ ေရေလွာင္ၿပီး သံုးစြဲ ေနၾကဆဲပါ။
4. မိလႅာ ႏွင့္ ေရဆိုး သန္႔စင္ေရး ႏွင့္ စြန္႔ပစ္ေရး စနစ္မ်ား ဆိုရင္ လည္း ပိုက္လိုင္း၊ ( Sewer Pipes & Manhole Networks) ေတြ မႏိုင္ေတာ့ပါ။ အထပ္ျမင့္အပါအဝင္ အေဆာက္အဦ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား မွာ Septic Tanks ေတြ သံုးျပီး ကမာၻေျမႀကီး ကို ပူေဇာ္ပသ ေနၾကရဆဲပါ။ Septic Tanks ေတြ က ထြက္လာတဲ့ ေရနဲ႔ ခ်ိဳးေရ၊ သံုးေရေတြ စြန္႔ထုတ္ဘို႔ အတြက္လည္း ကိုယ္ထူကိုယ္ထ ေျမာင္းေတြ တူးၾကရပါတယ္။ ေရႏုတ္ေျမာင္း မဟုတ္ပဲ၊ ျခင္ပြား၊ ေရပုတ္၊ ေရေသေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။
5. အမိႈက္သိမ္း စနစ္ ႏွင့္ စနစ္တက် စြန္႔ပစ္ ေရး စနစ္မ်ား၊ သန္႔ရွင္းေရး စနစ္မ်ား ဆိုရင္ လည္း ေကာင္းေသာ ေျပာင္းလဲမႈ ေတြ နဲ႔ တိုးတက္မႈ ေတြ ေတြ႕လာရၿပီ ဆိုေပမဲ့ လက္ရွိအေျခအေန က ေတာ့ ရႈတ္ပြ ေနဆဲပါ။ လူေတြ ကလည္း အမိႈက္ေတြ မဆင္မျခင္ ပစ္ေနၾကတုန္းပါ။
6. အဆိပ္အေတာက္ (သို႔) အႏၱာရာယ္ ျဖစ္ေစႏိုင္ေသာ အမိႈက္မ်ား စနစ္တက် သန္႔စင္ စြန္႔ပစ္ေရး စနစ္မ်ား မွာ လည္း စည္ပင္သာယာ ဘက္က က်ိဳးစားအားထုတ္မႈ ေတြ ေတြ႕လာရပါၿပီ။ လုပ္ငန္းရွင္ေတြ ဆက္ၿပီး မမွားၾကဘို႔ နဲ႔ ကိုယ့္အရႈတ္ ကိုယ္ရွင္းဘို႔ လည္း လိုပါမယ္။
7. လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္အား ထုတ္လုပ္ေရး ႏွင့္ ျဖန္႔ေဝေရး စနစ္မ်ား၊ အသစ္ေတြ လည္း လုပ္ေနၾကပါတယ္။ JICA နဲ႔ေပါင္း ၿပီး 500KVလိုင္းေတြ နဲ႔ Infrastructure ျမွင့္ဘို႔ လုပ္ေနတာ လည္း ေတြ႕ရပါတယ္။ အျခားေရအားလွ်ပ္စစ္ အပါအဝင္ ထုတ္ေနတာ ေတြ ေတာ့ ေတြ႕လာရပါၿပီ။ အိမ္ေတြမွာ ရွိတဲ့ မီးအားျမွင့္ထိန္းစက္၊ ေတြ ေပ်ာက္သြားဘို႔ နဲ႔ လွ်ပ္စစ္ပစၥည္းေတြ ေကာင္းေကာင္းသံုးရ ဘို႔ ေတာ့ ဘယ္ေလာက္ေစာင့္ရမယ္ မသိေသးပါ။
8. ဆက္သြယ္ေရး တယ္လီဖုန္း၊ ေကဘယ္ (တီဗီ၊ အင္တာနက္) ႏွင့္ အေရးေပၚ အခ်က္ေပး ႏွင့္ ကာကြယ္ေရး စနစ္မ်ား၊ ဒီေနရာ မွာ အေရးေပၚ (ေရႀကီး၊ မုန္တိုင္း) ေတြ အတြက္ တီဗီ၊ ေကဘယ္တီဗီ နဲ႔ ေရဒီယို မီဒီယာ အားလံုးမွာ ျဖတ္ၿပီး အေရးေပၚ (overwrite) ေၾကျငာ အခ်က္ေပးတဲ့ စနစ္မ်ိဳးေတြ လည္း မရွိေသးပါဘူး။

မီးေဘးကာကြယ္ ေရး စနစ္ ေတြ ကို သတ္မွတ္ျပဌာန္း ေပမဲ့ အေျခခံ လိုအပ္ခ်က္ ျဖစ္တဲ့ Public Fire Hydrants Networks ေတြ ကလည္း အရင္ ကိုလိုနီေခတ္ တုန္းက ေကာင္းေကာင္း ရွိခဲ့ပံု ရေပမဲ့ ခု က ေျပာက္တိေျပာက္က်ား နဲ႔ လြယ္လင့္တကူ အဆင္သင့္ မရွိေသးပါဘူး။ မီးေဘးကာကြယ္ေရး စနစ္ေတြ စနစ္တက် အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏိုင္ဘို႔ ရာ ေရေပးတဲ့ စနစ္ ကို လည္း အဆင့္ျမွင့္ ဘို႔ လိုအပ္တယ္ ဆိုတာပါ။
မိုးေရ စနစ္တက် စီမံခန္႔ခြဲတဲ့ စနစ္၊ မိလႅာစနစ္ နဲ႔ အမိႈက္သိမ္း စနစ္ မေကာင္းတဲ့ အခါ ျမိဳ႕ေတာ္ သန္႔ရွင္းေရး သာယာ လွပေရး ဆိုတာ ျဖစ္မလာ ႏိုင္ပါဘူး။ အနံ႔အသက္ ဆိုးရြားရံုမက၊ ျခင္၊ ယင္၊ ၾကြက္၊ ပိုးဟတ္ နဲ႔ အျခား ေရာဂါပိုး သယ္ေဆာင္မဲ့ အေကာင္ပေလာင္ ေတြ ကိုပါ တိုးပြား ေစမွာပါ။ မသန္႔ရွင္းတဲ့ အမိႈက္ပံု ေတြ ကို ျဖတ္စီးလာတဲ့ မိုးေရကို လည္း ေသာက္ေရကန္ေတြ ကို ပို႔လို႔ မရေတာ့ပါဘူး။
ေနထိုင္တဲ့ လူဦးေရ တိုးပြား လာတာ နဲ႔ လက္ရွိစည္ပင္သာယာ စနစ္ေတြ မလံုေလာက္ ေတာ့တာ ကို YCDC မွာ ရွိတဲ့ အင္ဂ်င္နီယာ ေတြ လည္း ေလးေလးနက္နက္ သိၾကပါလိမ့္မယ္။ သုေတသန စာတမ္းေတြ နဲ႔ Presentations အခ်ိဳ႕ ကို အင္တာနက္ မွာ ေတြ႕မိပါတယ္။ ကန္႔သတ္ခ်က္ ေတြ၊ ဘတ္ဂ်က္၊ နည္းပညာ၊ ကန္ထရိုက္တာ၊ အဆင့္တိုင္းမွာ အခက္အခဲ ေတြ ကို လည္း ၾကံဳေတြ႕ရမွာပါ။
ႏိုင္ငံတကာ က ပညာရွင္ေတြ ကလည္း ျမန္မာ ႏိုင္ငံ ကို လာေရာက္ အၾကံေပး ေဆြးေႏြးမႈ ရွိေကာင္းရွိပါလိမ့္မယ္။ ဂ်ပန္ အစိုးအရ အကူအညီ နဲ႔ အၾကံေပး အဖြဲ႔ တစ္ခု ေရာက္တယ္ ဆိုတဲ့ သတင္းလည္း ၾကားမိပါတယ္။ ဂ်ပန္ အစိုးရ ေအဂ်င္စီ တစ္ခု ျဖစ္တဲ့ JICAကေတာ့ ႏိုင္ငံတြင္း မွာ အကူအညီ ပေရာဂ်က္ ေတြ လုပ္ေပးေနတယ္ လို႔ ေတာ့ သိရပါတယ္။။
ကားလမ္း နဲ႔ ခရီးသြား လုပ္ငန္းေတြ ကို ျပင္ဘို႔ အေၾကာင္းကို အခ်ိဳ႕က အာရံုစိုက္ၾကပါတယ္။ ဟုတ္ကဲ့ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ ေရးျပင္ဘို႔ လိုသလို အရမ္းအေျခခံ က်တဲ့၊ ေရ၊ မိလႅာ၊ မီး၊ အမိႈက္၊ သန္႔ရွင္းေရး လုပ္ငန္းေတြ ကုိလည္းၾကည့္ရပါမယ္။ ေဆးမီးတို ေတြ နဲ႔ ပဲ ကုေနရင္ ဂ်ာေအး သူ႔အေမရိုက္ ေနပါလိမ့္မယ္။ Master Planning နဲ႔ အင္ဂ်င္နီယာ၊ ျပည္သူလူထု အသိမ်ား လာဘို႔ လိုပါတယ္။ Public Works Major Reform လိုအပ္တာမို႔ ျပိဳင္တူ တြန္းဘို႔ လိုအပ္ပါလိမ့္မယ္။
အဓိက ကေတာ့ Public Works ေတြ ကို Tranparency နဲ႔ ဌာန ဆိုင္ရာခ်င္း ယိုင္းပင္း၊လက္တြဲ လုပ္ေဆာင္ ႏိုင္ဘို႔ပါ။ စည္ပင္သာယာ နဲ႔ ဆုိင္တဲ့ လုပ္ငန္းေတြ အားလံုး ကို Master Plan နဲ႔ ေသေသခ်ာခ်ာ Coordination လုပ္ၿပီးမွ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏိုင္ပါမယ္။
ဆက္ရန္-https://www.dropbox.com/s/uzm8avzq96yjyc2/I001_R4%20Infrastructure%2C%20Municipal%20Svs%20and%20Bldg%20Mech%20Sys.pdf?dl=0

Credit - ChawLwin

Read More